Kou: Videyografi ak Montaj (VID-500)

MODIL 1: Baz Kamera ak Ekspozisyon (Nòt Pwofesè)

• Valè Modil sa a: 4 Kredi

• Objektif: Metrize 3 poto ekspozisyon yo (Ouverture, Shutter Speed, ISO) epi konprann kijan pou n fè yon bèl "Blur" (Bokè) dèyè moun n ap filme a.

1.1. Triyang Ekspozisyon an (Le Triangle d'Exposition)

Pou yon imaj klè, nou jwe ak 3 manm sa yo:

1. L'Ouverture (f-stop): Se gwosè "twou" lantiy la.

   • Plis chif la piti (eg: f/1.8), plis twou a louvri, plis limyè antre, epi dèyè moun nan ap "Flou" (Bokè).

   • Plis chif la gwo (eg: f/11), tout bagay ap klè nèt.

2. Vitesse d'Obturation (Shutter Speed): Se vitès kamera a louvri epi l fèmen pou l pran imaj la.

   • Règleman IBI: Pou videyo a parèt natirèl (cinematic), vitès la dwe toujou doub kantite "Images par seconde" (FPS) w ap filme a. (Si w ap filme nan 30 FPS, mete shutter a nan 1/60).

3. L'ISO: Se sansibilite detektè a nan limyè.

   • Nan solèy, mete l ba (100). Nan fènwa, ou ka moute l, men si l moute twòp, videyo a ap gen "grenn" (Bruit numérique).

1.2. Lantiy yo (L'Optique)

Chwa lantiy la chanje istwa a:

• Grand Angle (16mm - 24mm): Bon pou montre tout yon chanm oswa yon gwo peyizaj.

• Portrait / Téléobjectif (50mm - 85mm): Pi bon pou entèvyou. Li rann vizaj moun nan parèt bèl epi li flou dèyè a nèt.

1.3. La Mise au Point (Focus)

• Focus Manuel: Nan IBI, nou ankouraje etidyan yo aprann fè focus ak men yo pou yo ka deside ki kote yo vle moun nan gade (eg: soti nan yon flè pou l al sou vizaj yon moun).

• Focus Auto: Bon pou lè moun nan ap mache oswa pou vlogs rapid.

1.4. Balans de Blancs (White Balance)

• Pou videyo a pa soti twò "Jòn" (limyè anndan kay) oswa twò "Ble" (deyò), nou dwe di kamera a ki koulè blan an ye vrayman selon limyè kote n ye a.

📝 DEVWA POU ETIDYAN AN (POU SOUMÈT):

Tèm: Mèt Limyè a.

Sitiyasyon (Cas pratique): W ap filme yon entèvyou pou IBI anndan yon biwo. Ou vle pou moun nan parèt byen klè men ou vle dèyè l la "Flou" (Bokè) pou videyo a bèl. Limyè nan biwo a yon ti jan fèb.

Travay ou: Ekri yon ti plan teknik (10 a 15 liy) pou w reponn:

1. Èske w ap chwazi yon Ouverture f/2.8 oswa f/16 pou w ka jwenn dèyè a flou?

2. Si w ap filme nan 24 FPS (Cinematic), nan ki vitès (Shutter Speed) w ap mete kamera a?

3. Si imaj la toujou yon ti jan nwa, ant ISO ak Limyè deyò, kisa w ap chèche moute an premye? Poukisa?

4. Fòma: PDF, Tit: VID500_M1_Non_Etidyan.

💡 PAWÒL PWOFESÈ ALFRED:

"Nan IBI, nou pa 'tire foto', nou kaptire limyè. Yon videyograf ki metrize triyang ekspozisyon an ka fè yon ti kamera telefòn bay rannman yon gwo kamera sinema. Pa janm kite kamera a nan 'Auto'. Se ou ki pou di kamera a sa w vle l wè. Yon bèl imaj se premye respè w bay moun k ap gade videyo w la. Pratik, pratik, epi pratik ankò!"

[Gid Videyo Modil 1]: Gade videyo "Comprendre l'ouverture, le shutter speed et l'ISO en 5 minutes" kote n ap montre diferans yo an dirèk.

Kou: Videyografi ak Montaj (VID-500)

MODIL 2: Kadraj ak Konpozisyon (Cadrage et Mouvement) (Nòt Pwofesè)

• Valè Modil sa a: 4 Kredi

• Objektif: Metrize "Règ de twazyèm" lan, konprann diferan kalite "Plan" yo, epi fè mouvman kamera ki gen yon sans.

2.1. Règ de Twazyèm lan (La Règle des Tiers)

Pa janm mete moun nan nan mitan kare a konsa konsa:

• Prensip la: Imaj la divize an 9 ti kare (2 liy horizontal, 2 liy vertical).

• Sekrè IBI: Mete vizaj moun nan oswa je li sou youn nan liy sa yo oswa kote liy yo kwaze a. Sa rann imaj la pi bèl nan je moun k ap gade a.

2.2. Kalite "Plan" yo (Les Échelles de Plan)

Chak plan gen yon mesaj li bay:

• Plan Large (Wide Shot): Pou montre kote sèn nan ap pase (eg: tout lakou IBI a).

• Plan Moyen (Medium Shot): Moun nan parèt soti nan ren rive nan tèt. Bon pou lè moun nan ap pale ak jès.

• Gros Plan (Close-up): Konsantre sou vizaj moun nan sèlman. Bon pou montre emosyon oswa detay enpòtan.

2.3. Espas pou Respire (Headroom & Lookroom)

• Headroom: Pa janm kite twòp espas anlè tèt moun nan, men pa koupe tèt li non plis.

• Lookroom (Lead Room): Si moun nan ap gade bò gòch, kite plis espas nan bò gòch la pou l gen "plas pou l gade". Pa "fèmen" vizaj li sou bò bordure a.

2.4. Mouvman Kamera (Mouvements de base)

Kamera a pa dwe toujou rete djanm, men mouvman an dwe dous:

• Pan (Panoramique): Vire kamera a de gòch a dwat (tankou w ap di "Non").

• Tilt: Panche kamera a soti anba moute anlè (tankou w ap di "Wi").

• Tracking/Dolly: Mache ak kamera a pou w swiv moun nan (Sèvi ak yon "Gimbal" oswa yon "Stabilisateur" pou videyo a pa souke).

📝 DEVWA POU ETIDYAN AN (POU SOUMÈT):

Tèm: Rakonte yon istwa san pale.

Sitiyasyon (Cas pratique): Ou dwe fè yon ti videyo 15 segonn sou yon bòs k ap travay nan IBI (pa egzanp yon bòs Karyèl).

Travay ou: Ekri yon ti lis sekans (10 a 15 liy) pou w reponn:

1. Ki "Plan" w ap itilize pou n wè bòs la ap antre nan chanter a?

2. Ki "Plan" w ap itilize pou n wè men li k ap poze siman an ak presizyon?

3. Lè bòs la ap gade travay li fini an ak satisfaksyon, nan ki bò w ap kite "Lookroom" lan si l ap gade sou bò dwat?

4. Poukisa ou pa dwe fè mouvman kamera "vit vit" san rezon?

5. Fòma: PDF, Tit: VID500_M2_Non_Etidyan.

💡 PAWÒL PWOFESÈ ALFRED:

"Nan IBI, nou pa 'filmen' dega. Chak kad se yon tablo w ap desine. Si w mal kadre yon moun, moun k ap gade videyo a ap santi yo malalèz san yo pa konn poukisa. Aprann obsève anvan ou peze 'Rec'. Toujou tcheke si pa gen yon poto k ap soti nan tèt moun nan dèyè l. Yon bon kadraj montre nivo disiplin ak respè ou genyen pou metye w la. Je w se premye zouti w!"

[Gid Videyo Modil 2]: Gade videyo "Les 7 types de plans incontournables en vidéo" kote n ap montre egzanp chak kadraj.

MODIL 3: Limyè ak Son (L'Éclairage et l'Audio) (Nòt Pwofesè)

• Valè Modil sa a: 4 Kredi

• Objektif: Metrize teknik "3 Pwen Limyè" pou bay vizaj moun soulèvman (relief), epi chwazi bon mikwo pou chak sitiyasyon.

3.1. Teknik 3 Pwen Limyè (L'Éclairage Trois Points)

Pou yon entèvyou IBI parèt tankou nan sinema, nou bezwen 3 sous limyè:

1. Key Light (Limyè Prensipal): Li pi fò, nou mete l bò kote moun nan (nan 45 degre) pou n klere vizaj li.

2. Fill Light (Limyè Ranpli): Li pi fèb, nou mete l lòt bò a pou n chase gwo lonbraj nwa ki sou lòt bò vizaj la.

3. Back Light (Limyè Dèyè): Nou mete l dèyè tèt moun nan. Wòl li se kreye yon ti liy limyè sou zepòl li ak cheve l pou l ka "dekole" ak fon an (background).

3.2. Limyè Natirèl ak Difize

• L'Heure Bleue / Dorée: Pi bon limyè pou filme deyò se lè solèy la fenk moute oswa lè l pral kouche.

• Le Diffuseur: Pa janm filme yon moun dirèkteman anba yon gwo solèy midi san yon "diffuseur" (yon twal blan) pou rann limyè a dous sou po a.

3.3. Metrize Son an (La Prise de Son)

Son an se 50% nan videyo a.

• Micro Cravate (Lavalier): Ti mikwo nou kache sou rad moun nan. Li pi bon pou entèvyou paske li toupre bouch moun nan.

• Micro Shotgun (Canon): Yon gwo mikwo ki vize sou moun nan. Li bon pou pran son an san n pa wè mikwo a nan imaj la.

• Sekrè IBI: Toujou tcheke "Niveaux Audio" yo sou ekran an. Son an pa dwe janm rive nan "Wouj" la (peaking), sinon l ap dechire.

3.4. Bri Dèyè (Le Bruit Ambiant)

• Anvan w di "Action!", fè silans pandan 10 segonn pou w tande si gen yon frijidè oswa yon kouran lè (AC) k ap fè bri. Si se sa, koupe yo anvan w kòmanse filme.

📝 DEVWA POU ETIDYAN AN (POU SOUMÈT):

Tèm: Klere ak Tande.

Sitiyasyon (Cas pratique): W ap filme yon pwofesè IBI k ap bay yon leson anndan yon salklas ki gen yon sèl gwo fenèt sou bò dwat li. Ou gen yon sèl ti lanp LED ak yon mikwo cravate.

Travay ou: Ekri yon ti plan teknik (10 a 15 liy) pou w reponn:

1. Kijan w pral sèvi ak fenèt la nan teknik "3 pwen limyè" a (Èske l ap sèvi kòm Key Light oswa Back Light)?

2. Ki kote w ap mete ti lanp LED la pou w chase lonbraj la?

3. Poukisa ou dwe mete mikwo cravate a anba rad moun nan oswa toupre bouch li olye w sèvi ak mikwo telefòn lan ki lwen?

4. Fòma: PDF, Tit: VID500_M3_Non_Etidyan.

💡 PAWÒL PWOFESÈ ALFRED:

"Nan IBI, nou pa filme nan fènwa epi nou pa filme nan bri. Yon bèl imaj ki gen yon move son, se yon videyo moun pral koupe apre 2 segonn. Limyè se penti w, son se nanm videyo w la. Toujou mete yon kas (headphone) nan zòrèy ou lè w ap filme pou w ka tande sa k ap pase vrayman nan mikwo a. Pa devine, tande epi gade!"

[Gid Videyo Modil 3]: Gade videyo "Comment éclairer une interview avec une seule lampe" kote n ap montre maji lonbraj yo.

Kou: Videyografi ak Montaj (VID-500)

MODIL 4: Montaj Videyo (Le Montage Pro) (Nòt Pwofesè)

• Valè Modil sa a: 5 Kredi (Se modil ki mande plis konsantrasyon)

• Objektif: Metrize lojisyèl montaj la (Premiere Pro, DaVinci, oswa CapCut Desktop), aprann teknik "Cut", ak "Color Grading".

4.1. Workflow: Òganizasyon an Premye

Yon montè IBI pa travay nan dezòd:

• Importation: Kreye dosye separe pou (1) Rushes (videyo kri), (2) Audio (mizik ak vwa), (3) Graphics (tit ak logo).

• Derushage: Gade tout videyo yo epi chwazi sèlman sa ki pi bèl yo. Pa mete fatra nan "Timeline" lan.

4.2. Teknik "Cut" la (Le Montage "Cut")

Kijan pou n koud imaj yo:

• Le J-Cut & L-Cut: Se lè son an kòmanse anvan imaj la oswa imaj la chanje pandan moun nan ap pale toujou. Sa rann videyo a parèt trè pwofesyonèl.

• B-Roll: Pandan yon moun ap pale (A-Roll), nou montre imaj sa l ap pale a (B-Roll). Sa anpeche moun k ap gade a bouke gade yon sèl vizaj.

• Ritm lan: Pa kite yon plan dire twò lontan si pa gen aksyon ladan l. Chanje plan chak 3 a 5 segonn pou kenbe atansyon moun nan.

4.3. Color Grading (Koreksyon Koulè)

• Color Correction: Remete koulè yo jan yo te ye vrayman (balanse blan an, ranje klète a).

• Color Grading: Bay videyo a yon "Look". Pa egzanp, yon ti koulè ble pou fè moun santi l fè frèt, oswa yon ti koulè zoranj pou yon bèl solèy kouche.

4.4. Mizik ak Tranzisyon

• Mizik la: Chwazi yon mizik ki ale ak emosyon videyo a. Montre etidyan yo pou yo koupe imaj yo sou "Beat" (ritm) mizik la.

• Tranzisyon: Pa mete twòp "Zoom" oswa "Dissolve" ki pa gen sans. Yon senp "Cut" (pase soti nan yon imaj a yon lòt) se pi bèl tranzisyon ki egziste.

📝 DEVWA POU ETIDYAN AN (POU SOUMÈT):

Tèm: Koud Istwa IBI a.

Sitiyasyon (Cas pratique): Ou gen yon entèvyou 2 minit yon pwofesè IBI k ap pale de "Trading". Ou gen imaj pwofesè a k ap pale (A-Roll) ak imaj yon òdinatè k ap montre graf (B-Roll).

Travay ou: Ekri plan montaj ou a (10 a 15 liy) pou w reponn:

1. Pandan konbe segonn w ap kite vizaj pwofesè a parèt anvan w montre imaj òdinatè a (B-Roll)?

2. Si pwofesè a di: "Gade graf sa a...", kisa w ap montre nan moman sa a?

3. Si pwofesè a fè yon erè, li touse, epi l rekòmanse fraz la, kisa w ap fè nan montaj la pou moun pa wè sa?

4. Poukisa ou pa dwe mete yon mizik ki gen vwa (lyrics) pandan pwofesè a ap pale a?

5. Fòma: PDF, Tit: VID500_M4_Non_Etidyan.

💡 PAWÒL PWOFESÈ ALFRED:

"Nan IBI, nou pa montè 'koupe-kole'. Nou se chirisyen imaj. Chak segonn w ap kite nan Timeline ou a dwe gen yon rezon. Si l pa itil istwa a, jete l! Yon bon montaj se sa moun pa wè a. Si moun nan ap gade videyo a epi li bliye se yon videyo l ap gade paske l tèlman prann nan istwa a, sa vle di w reyisi. Kenbe Timeline ou pwòp, epi kite kreyativite w gide sizo w!"

[Gid Videyo Modil 4]: Gade videyo "Les raccourcis clavier essentiels pour monter 2x plus vite" kote n ap montre kijan pou n koupe videyo rapid.

Nòt Pwofesè: Ki fòma pou w chwazi (MP4, MOV). Diferans ant videyo pou YouTube (16:9) ak videyo pou TikTok/Reels (9:16). Kijan pou w vann sèvis ou bay kliyan.

• Devwa Final: Kreye yon videyo reklam 30 segonn pou yon pwodwi oswa yon sèvis IBI.

💡 PAWÒL PWOFESÈ ALFRED SOU VIDEYOGRAFI:

"Nan IBI, nou pa sèlman 'filmen', nou kreye emosyon. Yon videyograf pwofesyonèl se yon moun ki gen pasyans pou l tann bon limyè a epi ki gen disiplin pou l fè yon montaj ki pwòp. Pa janm bliye: teknoloji a ap chanje, men kapasite w pou w rakonte yon istwa ak imaj se sa k ap fè w touche lajan. Fè imaj ou yo pale pou ou!"

Kou: Videyografi ak Montaj (VID-500)

MODIL 5: Ekspòtasyon ak Maketing Videyo (Le Grand Final) (Nòt Pwofesè)

• Valè Modil sa a: 4 Kredi

• Objektif: Chwazi bon fòma pou chak rezo sosyal, metrize "Sous-titres" (Captions), epi aprann vann sèvis videyograf la bay kliyan.

5.1. Ekspòtasyon: Fòma ak Rezolisyon

Pa voye yon videyo 2GB bay yon kliyan sou WhatsApp!

• H.264 (MP4): Se pi bon fòma "lejè" ki kenbe kalite a. Se li tout moun sèvi.

• Aspect Ratio: * 16:9 (Horizontal): Pou YouTube ak Televizyon.

  • 9:16 (Vertical): Pou TikTok, Instagram Reels, ak YouTube Shorts.

• 4K vs 1080p: IBI ankouraje filme nan 4K pou n ka "Zoom" nan montaj la, men n ap ekspòte nan 1080p (Full HD) pou l ka fasil pou moun gade sou telefòn yo.

5.2. Sous-titres ak Captions (Atansyon Moun yo)

Nan 2026, 80% moun gade videyo sou telefòn yo san son (nan biwo, nan transpò):

• Prensip IBI: Yon videyo san tit, se yon videyo ki pèdi mwatye nan moun k ap gade l yo.

• Mete mo kle yo nan yon koulè diferan (eg: jòn oswa vèt) pou yo ka flash nan je moun nan.

5.3. Kijan pou w vann Sèvis ou? (Freelancing)

Yon videyograf IBI pa sèlman chèche "job", li kreye "valè":

• Portfolio: Kreye yon "Showreel" (yon videyo 1 minit ki montre tout pi bèl travay ou yo).

• Prix: Pa vann tèt ou bon mache, men pa mande pri ki pa rezonab non plis. Chaje selon tan w ap pran nan montaj la ak valè videyo a ap pote pou kliyan an (eg: yon reklam ki pral fè yon machann vann plis).

5.4. Dwa d'Otè (Copyright)

• Mizik: Pa sèvi ak mizik atis selèb (tankou Roody Roodboy oswa Beyonce) nan reklam kliyan, sinon YouTube oswa Facebook ap bloke videyo a. Sèvi ak sit mizik "Libre de droit" (Royalty Free).

📝 DEVWA FINAL POU GRADYE (VID-500):

Tèm: Lanse yon Reklam IBI.

Sitiyasyon (Cas pratique): Ou fini monte yon videyo 30 segonn pou IBI-Akademi ki pale de kou "Solè" a. Videyo a dwe ale sou Instagram Reels.

Travay ou: Ekri rapò final ou a (25 a 35 liy) pou w reponn:

1. Teknik: Nan ki "Aspect Ratio" (9:16 oswa 16:9) w ap ekspòte l?

2. Kominikasyon: Ekri 3 premye mo (Hook) w ap mete kòm tit nan kòmansman videyo a pou fè moun sispann "scroller" (eg: "Sispann nan fènwa!").

3. Bidjè: Si yon kliyan mande w fè menm videyo sa a pou li, konbe w ap mande l? (Esplike poukisa pri sa a kouvri tan montaj la ak deplasman w).

4. Sèman Videyograf la: Ekri: "Mwen sèmante pou m sèvi ak lantiy mwen pou m montre sa k bèl, pou m rakonte istwa ak verite, epi pou m toujou bay yon travay ki pwòp pou onè IBI-Akademi."

5. Fòma: PDF, Tit: VID500_MODIL_FINAL_Non_Etidyan.

💡 PAWÒL PWOFESÈ ALFRED POU FEN KOU A:

"Felisitasyon! Jodi a ou se yon Videyograf fòmasyon IBI. Ou konn kijan pou w kaptire limyè, ou konn kijan pou w koud imaj, epi ou konn kijan pou w fè moun tande mesaj ou. Peyi a bezwen moun k ap rakonte istwa siksè nou yo. Pa janm sispann filme, menm ak telefòn ou. Se je w ki fè videyo a, se pa kamera a. Ale kounye a, al klere mond lan ak vizyon w!"

[Gid Videyo Modil 5]: Gade videyo "Comment exporter pour Instagram sans perdre la qualité" kote n ap montre pi bon paramèt yo.