Objectif Spécifique: Etidyan an dwe kapab idantifye diferan klas medikaman ak konprann lwa ki kontwole famasi an Ayiti (MSPP).

Volume Horaire: 15 èdtan (10h Teyori / 5h Pratik).

Kontni: Istwa medikaman, wòl asistan famasi a, ak etik pwofesyonèl.

Videyo YouTube pou chache: "Introduction à la pharmacologie : concepts de base"

Modil 1: Entwodiksyon ak Kad Legal Farmakoloji

Fich Teknik Modil la (Pou INFP)

• Kòd Inite: PHAR-01

• Objektif Jeneral: Nan fen modil sa a, elèv la dwe kapab konprann wòl yon asistan farmasi epi idantifye lwa ki kontwole vant medikaman an Ayiti.

• Objektif Spécifiques:

  1. Defini mo kle: Farmakoloji, Medikaman, Dòz, ak Efè segondè.

  2. Idantifye wòl Ministè Santé Publique (MSPP) nan kontwòl famasi.

  3. Distenge medikaman "Légaux" ak medikaman "Contrefaits" (fo remèd).

• Vòlim Orè: 15 Èdtan (10h Teyori / 5h Pratik).

1. Entwodiksyon (Pawòl Pwofesè a)

"Bonjou klas! Jodi a, n ap antre nan yon metye ki mande anpil disiplin. Medikaman se pa sirèt. Li ka sove yon moun, men si n mal jere l, li ka touye moun nan tou. Wòl nou nan IBI-Akademi se fòme nou pou nou se bra dwat farmasyen an. Nou pral aprann kote medikaman soti, kijan Leta kontwole yo an Ayiti, epi ki kalite konpòtman yon pwofesyonèl sante dwe genyen."

2. Definisyon de Baz (Vokabilè Teknik)

• La Pharmacologie: Syans k ap etidye kijan medikaman aji sou kò moun.

• Le Médicament: Yon sibstans ki la pou geri, soulaje, oswa anpeche yon maladi.

• La Pharmacie d'Officine: Se famasi nou jwenn nan lari a kote n al achte remèd.

• La Pharmacie Hospitalière: Se famasi ki anndan yon lopital pou malad ki entène yo.

3. Kad Legal an Ayiti (Lwa MSPP)

Nan peyi nou, se Ministè Santé Publique et de la Population (MSPP) pa mwayen Direction de la Pharmacie, du Médicament et de la Médecine Traditionnelle (DPM/MT) ki bay pèmisyon pou:

• Ouvri yon famasi (fòk gen yon farmasyen responsab).

• Enpòte medikaman soti lòt bò dlo.

• Kontwole kalite medikaman yo pou evite "Medikaman atè" oswa fo medikaman ki ka detwi sante popilasyon an.

4. Etik ak Deontoloji Asistan Farmasi a

Antanke asistan, ou gen 3 devwa prensipal:

1. Sekrè Pwofesyonèl: Ou pa gen dwa di moun nan lari ki maladi yon kliyan genyen oswa ki remèd l ap achte.

2. L'Hygiène: Yon famasi dwe toujou pwòp nèt (san pousyè).

3. L'Accueil: Resevwa pasyan an ak pasyans ak respè, paske souvan moun k ap vin nan famasi a ap soufri.

5. Egzèsis Pratik pou Modil 1

Misyon 1 (Rechèch): Chèche konnen nan zòn kote w rete a, konbe famasi ki gen yon pèmisyon legal MSPP nan pòt yo. Poukisa sa enpòtan pou yon kliyan?

Misyon 2 (Analiz): Yon moun vin nan famasi a, li vle achte yon medikaman ki mande òdonans (prescription), men li pa gen papye a nan men l.

• Kisa w ap di l?

• Èske w gen dwa vann li li kanmenm? (Repons: Non, pou sekirite pasyan an).

Misyon 3 (Vokabilè): Ekri yon ti paragraf pou esplike diferans ant yon "Médicament de marque" (egz: Panadol) ak yon "Médicament Générique" (egz: Paracétamol).

Objectif Spécifique: Etidyan an dwe konnen diferans ant yon siwo, yon tablèt, yon ponmad, ak yon piki, epi kijan pou yo sèvi ak yo.

Volume Horaire: 20 èdtan (12h Teyori / 8h Pratik).

Kontni: Diferan fòm medikaman (solide, liquide, semi-solide).

Videyo YouTube pou chache: "Les formes galéniques et voies d'administration des médicaments"

Modil 2: Fòm Galenik ak Vwa Administrasyon

Fich Teknik Modil la (Pou INFP)

• Kòd Inite: PHAR-02

• Objektif Jeneral: Nan fen modil sa a, elèv la dwe kapab idantifye diferan fòm fizik medikaman yo epi konnen ki jan yo antre nan kò moun nan.

• Objektif Spécifiques:

  1. Distenge fòm solid, likid, ak semi-solid (ponmad).

  2. Esplike diferan vwa administrasyon (Oral, Injectable, Cutané, elatriye).

  3. Konprann enpòtans "Conditionnement" (anbalaj) pou pwoteje remèd la.

• Vòlim Orè: 20 Èdtan (12h Teyori / 8h Pratik).

1. Entwodiksyon (Pawòl Pwofesè a)

"Bonjou klas! Jodi a, nou pral wè 'rad' medikaman yo mete sou yo. Poukisa gen remèd ki an siwo epi genyen ki an grenn? Paske kò a pa aksepte tout remèd menm jan. Gen remèd si l pase nan lestomak, asid la ap detwi l, fòk yo fè l an piki. Gen lòt, se nan po a pou yo aji. Antanke pwofesyonèl nan IBI-Akademi, ou dwe mèt fòm sa yo pou w pa janm bay yon pasyan yon remèd ki pa adapte pou li."

2. Fòm Galenik yo (Kijan remèd la parèt)

Nou divize yo an 3 gwo kategori:

• Fòm Solid: Grenn (Comprimés), Gélules (sa ki gen yon ti po plastik la), Capsules, ak Poud.

• Fòm Likid: Siwo (Syrop), Sispansyon (sa w dwe souke a), ak Solisyon pou piki.

• Fòm Semi-solid: Ponmad (Pommade), Krèm, ak Jèl (Gel).

• Lòt fòm: Sipozitwa, espre pou nen (Spray), ak gout pou je (Collyre).

3. Vwa Administrasyon (Kote l pase pou l antre)

• Vwa Oral (Pa bouch): Pi fasil la, men li pran plis tan pou l aji (30-45 minit).

• Vwa Enjektab (Piki): Li aji vit anpil. Gen 3 kalite piki prensipal:

  • Intraveineuse (IV): Dirèkteman nan venn (sa k pi vit la).

  • Intramusculaire (IM): Nan mis (fès oswa bra).

  • Sous-cutanée (SC): Anba po a (tankou Insuline).

• Vwa Cutanée: Sou po a (krèm).

• Vwa Rectale: Sipozitwa (souvan pou timoun ki gen lafyèv epi k ap vomi).

[Image showing different medicine forms: tablets, syrups, and injectable vials]

4. "Conditionnement" (Anbalaj ak Pwoteksyon)

Medikaman yo sansib ak limyè, chalè, ak imidite.

• Blister (Plaquette): Ti anbalaj plastik ak aliminyòm ki pwoteje grenn yo youn pa youn.

• Flacon ambré: Boutèy nwa oswa mawon pou anpeche limyè solèy la gate siwo a.

• Conservation: Toujou tcheke si bouchon an byen fèmen.

5. Egzèsis Pratik pou Modil 2

Misyon 1 (Klasifikasyon): Pwofesè a ap mete 10 bwat remèd diferan sou yon tab. Elèv la dwe separe yo pa kategori: Solid, Likid, oswa Semi-solid.

Misyon 2 (Refleksyon): Yon pasyan ap vomi anpil, li pa ka kenbe anyen nan bouch li. Doktè a preskri yon remèd pou lafyèv.

• Ki vwa administrasyon ki pi bon nan ka sa a? (Repons: Vwa Rectale/Sipozitwa oswa Piki).

Misyon 3 (Sekirite): Poukisa nou pa dwe janm kraze yon "Gélule" pou n vide poud la nan dlo pou yon timoun bwè si se pa sa ki ekri sou bwat la? (Repons: Paske po a la pou pwoteje lestomak la oswa pou fè remèd la lage dousman).

Objectif Spécifique: Etidyan an dwe konprann kijan kò a absòbe medikaman an ak kijan medikaman an aji sou maladi a.

Volume Horaire: 25 èdtan (20h Teyori / 5h Pratik).

Kontni: Absòpsyon, Distribisyon, Metabolis, ak Eliminasyon (ADME).

Videyo YouTube pou chache: "Pharmacocinétique et Pharmacodynamie expliquées simplement"

Modil 3: Famako-sinetik ak Famako-dinami

Fich Teknik Modil la (Pour l'INFP)

• Kòd Inite: PHAR-03

• Objektif Jeneral: Konprann chemen medikaman an fè nan kò a (ADME) ak kijan li rive geri maladi a.

• Objektif Spécifiques:

  1. Esplike 4 etap ADME (Absorption, Distribution, Métabolisme, Élimination).

  2. Defini sa ki yon "Effet Thérapeutique" ak yon "Effet Secondaire".

  3. Konprann relasyon ant dòz la ak repons kò a (Dose-Réponse).

• Vòlim Orè: 25 Èdtan (20h Teyori / 5h Pratik).

1. Entwodiksyon (Pawòl Pwofesè a)

"Bonjou klas! Jodi a, nou pral swiv vwayaj yon medikaman. Lè w bwè yon grenn pou tèt fè mal, kijan grenn nan fè konnen se nan tèt la pou l ale? An reyalite, li pa konnen! Se san an ki pouse l toupatou. Nou pral wè kijan kò a dekonpoze l, kijan l sèvi avè l, ak kijan l voye rès la deyò nan pipi oswa nan poupou. Si yon asistan pa konprann sa, li p'ap ka esplike yon pasyan poukisa fòk li bwè remèd la chak 8 èdtan."

2. Famako-sinetik: Vwayaj la (ADME)

Se sa kò a fè ak medikaman an. Gen 4 etap kle:

1. A (Absorption): Medikaman an antre nan san an (soti nan lestomak oswa nan mis).

2. D (Distribution): San an pote medikaman an nan tout ògan yo.

3. M (Métabolisme): Se Fwa (Foie) la ki travay medikaman an pou l ka rann li aktif oswa pou l ka prepare l pou l soti.

4. E (Élimination): Se Rognon (Reins) yo ki filtre san an pou voye rès medikaman an deyò nan pipi.

[Image showing the ADME process: Absorption, Distribution, Metabolism, and Excretion]

3. Famako-dinami: Aksyon an

Se sa medikaman an fè kò a (oswa bakteri a).

• Le Récepteur: Imajine medikaman an se yon "Kle" epi maladi a se yon "Kadna". Medikaman an dwe jwenn bon kadna a pou l louvri pòt gerizon an.

• Effet Secondaire: Se yon efè ki pa te prevwa men ki rive (egz: yon remèd ki ba w somèy oswa ki ba w kè plen).

• Surdosage (Overdose): Lè gen twòp medikaman nan san an, li vin tounen yon pwazon pou fwa a oswa rognon yo.

4. Konsèp "Demi-vie" (Poukisa n bwè remèd plizyè fwa?)

• Definisyon: Se tan kò a pran pou l elimine mwatye (50%) nan medikaman ki nan san an.

• Pratik: Si yon remèd gen yon "Demi-vie" ki kout, fòk pasyan an bwè l 3 fwa pa jou (chak 8h) pou toujou gen ase remèd nan san an pou bat maladi a.

5. Egzèsis Pratik pou Modil 3

Misyon 1 (Chemen an): Desine yon ti bononm epi trase liy ki montre kote yon medikaman pase lè l sot nan bouch (A), ale nan san (D), pase nan fwa (M), epi soti nan pipi (E).

Misyon 2 (Analiz): Yon pasyan gen yon gwo pwoblèm nan Rognon (Ensuffisance rénale).

• Èske l ap ka elimine medikaman an fasil?

• Ki danje ki genyen si li kontinye bwè gwo dòz? (Repons: Medikaman an ap rasanble nan san an epi li ka vin anpwazonnen l).

Misyon 3 (Vokabilè): Chèche diferans ant yon medikaman "Agoniste" ak "Antagoniste".

Objectif Spécifique: Etidyan an dwe kapab kalkile kantite miligram (mg) oswa mililit (ml) yon pasyan bezwen san li pa fè erè.

Volume Horaire: 30 èdtan (10h Teyori / 20h Pratik - Sa mande anpil egzèsis).

Kontni: Règ de twa, konvèsyon inite (g nan mg), kalkil gout pou pèfizyon.

Videyo YouTube pou chache: "Calcul de dose et de débit médicamenteux : exercices corrigés

Modil 4: Kalkil de Dòz ak Dilisyon

Fich Teknik Modil la (Pou INFP)

• Kòd Inite: PHAR-04

• Objektif Jeneral: Nan fen modil sa a, elèv la dwe kapab fè tout konvèsyon inite yo epi kalkile dòz medikaman yo san erè.

• Objektif Spécifiques:

  1. Metrize konvèsyon inite pwa (g, mg, µg) ak volim (l, ml).

  2. Kalkile yon dòz selon pwa pasyan an (mg/kg).

  3. Kalkile yon débit pèfizyon (gout pa minit).

• Vòlim Orè: 30 Èdtan (10h Teyori / 20h Pratik - Sa mande anpil egzèsis).

1. Entwodiksyon (Pawòl Pwofesè a)

"Bonjou tout moun! Jodi a, nou pral aprann ke nan farmasi, 1 + 1 pa toujou fè 2, pafwa li fè 'Lavi' oswa 'Lanmò'.

Si yon doktè ekri '500 mg' epi ou gen sèlman siwo ki gen '250 mg nan chak 5 ml', konbe mililit w ap bay? Si w bay twòp, ou anpwazonnen pasyan an. Si w bay twò piti, maladi a p'ap geri. Nou pral tounen chanpyon nan 'Règ de twa' jodi a!"

2. Baz Konvèsyon yo (Tablo Inite)

Anvan n kalkile, nou dwe pale menm langaj:

• Pwa: 1 gram (g) = 1,000 miligram (mg). / 1 miligram (mg) = 1,000 mikwogram (µg).

• Volim: 1 lit (L) = 1,000 mililit (ml).

• Mezi Kwizin (Mezi Ijans): * 1 kiyè kafe (Cuillère à café) ≈ 5 ml.

  • 1 kiyè soup (Cuillère à soupe) ≈ 15 ml.

3. Règ de Twa (Mèt Kalkil la)

Se zouti prensipal asistan an.

• Egzanp: Yon òdonans mande 150 mg Aspirin. Ou gen grenn 300 mg.

  • Si 1 grenn = 300 mg.

  • Konbe grenn (X) = 150 mg?

  • Kalkil: $X = (1 \times 150) / 300 = 0.5$. (Donk, w ap bay mwatye grenn nan).

4. Kalkil selon pwa (Pou Timoun)

Souvan, dòz timoun yo depann de pwa yo.

• Fòmil: Dòz total = (Dòz pa kg) $\times$ Pwa timoun nan.

• Egzanp: Si yon timoun peze 10 kg epi li bezwen 50 mg/kg Paracetamol pa jou.

  • Dòz total = $50 \times 10 = 500$ mg pa jou.

5. Kalkil Débit Pèfizyon (Serenm)

• Règ lò: 1 ml = 20 gout (gouttes).

• Fòmil: Débit (gtt/min) = (Volim an ml $\times$ 20) / Tan an minit. 

6. Egzèsis Pratik pou Modil 4

Misyon 1 (Konvèsyon):

Konvèti 0.5 g an mg. (Repons: 500 mg). Konvèti 250 ml an L. (Repons: 0.25 L).

Misyon 2 (Kalkil Siwo):

Ou gen yon siwo Amoxicilline ki gen 250 mg / 5 ml. Doktè a mande pou pasyan an pran 500 mg.

• Konbe mililit (ml) pasyan an dwe bwè? (Repons: 10 ml).

Misyon 3 (Pèfizyon):

Ou dwe pase 500 ml serenm bay yon pasyan nan 4 èdtan.

• Konbe gout pa minit (gtt/min) w ap pwograme? (Repons: $500 \times 20 / 240 \text{ min} \approx 42$ gtt/min).

Objectif Spécifique: Etidyan an dwe kapab rekonèt fanmi medikaman ki goumen ak enfeksyon ak doulè (Analgésiques/Antibiotiques).

Volume Horaire: 20 èdtan.

Kontni: Penicille, Paracetamol, Ibuprofen, elatriye. Efè segondè ak kont-endikasyon.

Videyo YouTube pou chache: "Les grandes classes d'antibiotiques et leur mode d'action"

Modil 5: Klas Medikaman 1 (Antibyotik ak Anti-doumè)

Fich Teknik Modil la (Pou INFP)

• Kòd Inite: PHAR-05

• Objektif Jeneral: Idantifye, klasifye, epi konprann itilizasyon kòrèk antibyotik ak analjezik yo.

• Objektif Spécifiques:

  1. Distenge diferan kalite doulè ak medikaman ki koresponn yo (Palier OMS).

  2. Esplike sa ki yon enfeksyon ak kijan antibyotik aji sou bakteri.

  3. Konprann danje "Rezistans Antibyotik" la (lè remèd pa aji ankò).

• Vòlim Orè: 20 Èdtan (15h Teyori / 5h Pratik).

1. Entwodiksyon (Pawòl Pwofesè a)

"Bonjou klas! Jodi a, nou pral pale de de (2) gwo zam doktè yo genyen. Gen medikaman ki la pou 'kache' doulè a pou pasyan an pa soufri, ak medikaman ki la pou 'touye' mikwòb ki lakòz maladi a. Men atansyon: yon asistan farmasi dwe konnen ke yon antibyotik pa geri grip (virus), e ke twòp Paracetamol ka detwi fwa yon moun. Nou pral aprann bay bon konsèy pou moun pa fè move itilizasyon ak remèd sa yo."

2. Anti-doumè ak Anti-enflamatwa (Analgésiques)

Nou itilize klasifikasyon OMS la (3 Nivo):

• Nivo 1 (Doulè lejè): Paracetamol (Doliprane, Panadol), Aspirine, ak Anti-enflamatwa (Ibuprofen/Advill, Diclofenac).

• Nivo 2 (Doulè modere): Tramadol, Codéine (souvan melanje ak Paracetamol).

• Nivo 3 (Gwo doulè): Morphine (sa yo trè kontwole nan famasi).

Atansyon: Anti-enflamatwa yo (tankou Ibuprofen) ka bay doulè lestomak (gastrite) si moun nan bwè yo san l pa manje.

3. Antibyotik: Goumen ak Bakteri

Antibyotik yo la pou touye oswa anpeche bakteri miltipliye. Yo divize an fanmi:

• Pénicillines: Amoxicilline (sa nou plis konnen an), Augmentin.

• Macrolides: Azithromycine (souvan pou gòj fè mal).

• Céphalosporines: Ceftriaxone (piki), Cefixime.

Pwen Kritik: Rezistans lan. Si yon pasyan pa fini tretman an (egz: li bwè 3 jou nan 7 jou a), bakteri yo ap vin pi fò. Poutèt sa, pifò antibyotik mande òdonans obligatwa.

4. Efè Segondè ak Alèji

• Alèji ak Penicillin: Se premye keksyon pou n poze yon kliyan anvan n vann li yon antibyotik nan fanmi sa a. Yon alèji ka touye moun nan (Chòk anafilaktik).

• Twop Paracetamol: Li danjere pou Fwa (Foie) la. Pa janm depase 4 gram pa jou pou yon granmoun.

5. Egzèsis Pratik pou Modil 5

Misyon 1 (Klasifikasyon): Nan yon lis 10 medikaman (Amoxicilline, Ibuprofen, Paracetamol, Ceftriaxone...), separe sa ki Antibyotik ak sa ki Analgésique.

Misyon 2 (Konsèy kliyan): Yon manman vin achte Amoxicilline pou pitit li ki gen 2 jou depi l ap touse. Li di w: "Ban m 3 grenn sèlman m a vin chèche rès la pita."

• Kisa w ap di l?

• Poukisa li danjere pou l pran 3 grenn sèlman? (Repons: Eksplike rezistans bakteri an).

Misyon 3 (Sekirite): Poukisa nou pa dwe bay yon moun ki gen ilsè (doulè lestomak) Ibuprofen oswa Diclofenac? (Repons: Paske yo ka lakòz lestomak la senyen).

Objectif Spécifique: Idantifye medikaman pou tansyon, dyabèt, ak opresyon (Asthme).

Volume Horaire: 20 èdtan.

Kontni: Antihypertenseurs, Insuline, Bronchodilatateurs.

Videyo YouTube pou chache: "Comprendre les médicaments de l'hypertension artérielle"

Modil 6: Klas Medikaman 2 (Sistèm Kadyak ak Respiratwa)

Fich Teknik Modil la (Pou INFP)

• Kòd Inite: PHAR-06

• Objektif Jeneral: Idantifye ak konprann medikaman yo itilize pou tansyon wo, dyabèt, ak maladi poumon (opresyon).

• Objektif Spécifiques:

  1. Distenge diferan kalite antihypertenseurs (Diurétiques, Bêta-bloquants, elatriye).

  2. Esplike wòl ensilin ak antidiabétiques oraux nan kontwòl sik nan san.

  3. Demontre kijan pou n sèvi ak yon "Inhalateur" (ponp) pou moun ki gen opresyon.

• Vòlim Orè: 20 Èdtan (15h Teyori / 5h Pratik).

1. Entwodiksyon (Pawòl Pwofesè a)

"Bonjou klas! Jodi a, nou pral pale de medikaman 'lavi'. Yon moun ki gen tansyon oswa dyabèt p'ap bwè remèd la pou 7 jou sèlman tankou yon antibyotik. L'ap bwè l chak jou pou rès lavi l. Si asistan an bay yon move dòz oswa si li pa esplike pasyan an poukisa li pa dwe janm sispann bwè remèd la, pasyan an ka fè yon 'Stroke' (AVC) oswa yon kriz sik. Nan IBI-Akademi, nou fòme nou pou nou se konseye k ap ede pasyan yo rete an lavi."

2. Medikaman pou Tansyon (Antihypertenseurs)

Tansyon wo se lè san an ap pouse twò fò nan veso yo. Nou gen plizyè fanmi:

• Diurétiques (Furosémide/Lasilix, Hydrochlorothiazide): Yo fè pasyan an fè anpil pipi pou l pèdi dlo ak sèl (sa desann presyon an).

• Inhibiteurs de l'ECA (Enalapril, Lisinopril): Yo anpeche veso yo kwense (yo louvri yo).

• Bêta-bloquants (Aténolol, Propranolol): Yo fè kè a bat pi dousman.

• Antagonistes du Calcium (Amlodipine): Yo ede mis veso san yo dekole.

3. Medikaman pou Dyabèt (Antidiabétiques)

Lè nivo sik (glucose) la twò wo nan san an.

• Vwa Oral (Grenn): Metformine (Glucophage), Glibenclamide. Se pou dyabèt tip 2.

• Vwa Enjektab (Insuline): Se yon piki pasyan an fè an l menm anba po a (sous-cutanée). Li trè sansib ak chalè (fòk li nan frijidè).

4. Medikaman pou Sistèm Respiratwa (Opresyon/Asthme)

• Bronchodilatateurs (Salbutamol/Ventoline): Sa yo se pou ijans, yo louvri poumon yo touswit.

• Corticoïdes (Béclométasone): Sa yo se pou anpeche enflamasyon an moute (tretman fond).

5. Egzèsis Pratik pou Modil 6

Misyon 1 (Idantifikasyon): Nan yon bwat medikaman melanje, separe sa ki pou Tansyon ak sa ki pou Dyabèt.

Misyon 2 (Konsèy Konsèvasyon): Yon pasyan vin achte yon flakon Insuline.

• Ki konsèy w ap ba li pou l sere l lakay li si l pa gen kouran tout tan? (Repons: Sere l nan yon krich dlo fre oswa nan pati ki pi frèt nan frijidè a, pa janm nan 'Freezer' a).

Misyon 3 (Demonstrasyon): Pran yon "Inhalateur" tès (san remèd). Montre kijan pou w souke l, kijan pou pasyan an vide lè nan poumon l anvan, epi kijan pou l aspire remèd la byen fon.

Objectif Spécifique: Etidyan an dwe konn kijan pou l kòmande medikaman, verifye dat ekspirasyon (FIFO/FEFO), ak jere frijidè pou vaksen.

Volume Horaire: 15 èdtan.

Kontni: Inventaire, fiche de stock, conservation des médicaments thermosensibles.

Videyo YouTube pou chache: "La gestion des stocks en pharmacie : méthodes FIFO et FEFO"

Modil 7: Jesyon Stock ak Chèn de Fwad

Fich Teknik Modil la (Pou INFP)

• Kòd Inite: PHAR-07

• Objektif Jeneral: Nan fen modil sa a, elèv la dwe kapab jere rantre ak soti medikaman yo epi kontwole tanperati pwodwi sansib yo.

• Objektif Spécifiques:

  1. Aplike metòd FEFO (First Expired, First Out) pou evite medikaman ekspire.

  2. Kenbe yon Fiche de Stock a jou (Antre, Soti, Balans).

  3. Kontwole tanperati frijidè a (Chèn de fwad) pou vaksen ak ensilin.

• Vòlim Orè: 15 Èdtan (10h Teyori / 5h Pratik).

1. Entwodiksyon (Pawòl Pwofesè a)

"Bonjou klas! Jodi a, nou pral aprann ke yon famasi se pa sèlman vant, se Jesyon.

Imajine nou gen yon bwat Amoxicilline k ap ekspire nan 2 mwa, epi nou resevwa yon lòt k ap ekspire nan 1 an. Kilès n ap mete devan sou etajè a? Si w pa konn sa, w ap pèdi machandiz.

Epitou, si kouran an koupe epi vaksen yo chofe, yo vin tounen dlo senp, yo p'ap pwoteje timoun yo ankò. Nan IBI-Akademi, nou se gadyen kalite remèd la!"

2. Metòd Ranje Medikaman (FIFO ak FEFO)

Pou nou pa janm gen medikaman ki rete nan fon etajè a epi ki ekspire:

• FEFO (Premier Expiré, Premier Sorti): Sa k ap ekspire pi vit la se li ki dwe devan pou n vann li an premye. Se metòd sa a nou itilize plis nan farmasi.

• FIFO (Premier Entré, Premier Sorti): Sa k te antre an premye a se li n vann an premye (si yo gen menm dat ekspirasyon).

3. Chèn de Fwad (La Chaîne de Froid)

Gen medikaman ki dwe rete ant +2°C ak +8°C (pa janm konjele yo nan frizè a).

• Pwodwi sansib: Vaksen, Ensilin, kèk gout pou je, ak piki espesyal.

• Règ sekirite: 1. Mete yon tèmomèt anndan frijidè a.
  2. Note tanperati a 2 fwa pa jou (maten ak aswè) nan yon kaye.
  3. Si gen blackout, pa louvri frijidè a pou fredi a pa chape.

4. Fiche de Stock (Papye Idantite Remèd la)

Chak remèd dwe gen yon fich kote nou ekri:

• Désignation: Non remèd la.

• Date d'expiration: Pou n veye l.

• Entrée: Sa n kòmande.

• Sortie: Sa n vann.

• Stock de Sécurité: Kantite ki dwe toujou rete pou n pa janm di yon kliyan "nou pa genyen l".

5. Egzèsis Pratik pou Modil 7

Misyon 1 (Ranje Etajè):

Pwofesè a bay 3 bwat Paracetamol:

1. Ekspire nan Desanm 2026.

2. Ekspire nan Jen 2026.

3. Ekspire nan Mas 2027.

• Nan ki lòd w ap ranje yo sou etajè a soti devan rive nan fon? (Repons: Jen 2026 -> Desanm 2026 -> Mas 2027).

Misyon 2 (Kalkil Stock):

Ou gen 50 flakon Siwo nan stock nan maten. Ou vann 12 flakon pandan jounen an. Ou resevwa yon livrezon 24 flakon nan apremidi.

• Konbe flakon ki dwe sou etajè a aswè a? (Repons: $50 - 12 + 24 = 62$).

Misyon 3 (Ijans Fwad):

Kouran an koupe nan lopital la depi 4 èdtan. Tèmomèt frijidè a moute nan 15°C.

• Kisa w ap fè ak ensilin ki ladan l lan? (Repons: Rele farmasyen responsab la pou verifye si yo ka sèvi avè l toujou oswa si yo dwe jete l).

Objectif Spécifique: Elèv la dwe kapab dekode ekriti doktè epi esplike pasyan an kijan pou l bwè remèd li.

Volume Horaire: 20 èdtan (Pratik simulation).

Kontni: Analiz òdonans, entèraksyon medikaman ki danjere (lè 2 remèd pa mache ansanm).

Videyo YouTube pou chache: "Comment lire et analyser une ordonnance médicale"

Nan Modil 8 la, nou rive nan "pwen kontak" la. Se la asistan farmasi a montre li se yon pwofesyonèl kominikasyon. Yon asistan ki pa ka dechifre yon òdonans oswa ki pa konn kijan pou l pale ak yon pasyan se yon danje. Pou INFP, modil sa a bati "Compétences Relationnelles" ak "Analyse Critique" elèv la.

Men devlopman Modil 8 la ak tout detay pou IBI-Akademi:

Modil 8: Lekti Òdonans ak Konsèy bay Pasyan

Fich Teknik Modil la (Pou INFP)

• Kòd Inite: PHAR-08

• Objektif Jeneral: Nan fen modil sa a, elèv la dwe kapab analize yon òdonans medikal san erè epi bay pasyan an konsèy klè sou fason pou l sèvi ak medikaman l.

• Objektif Spécifiques:

  1. Idantifye pati obligatwa nan yon òdonans (Prent, Dat, Siyati).

  2. Dechifre abreviyasyon medikal (egz: 1 cp x 3/j).

  3. Pratike kominikasyon senp ak pasyan an (Posologie ak Dire).

• Vòlim Orè: 20 Èdtan (5h Teyori / 15h Pratik - Simulation).

1. Entwodiksyon (Pawòl Pwofesè a)

"Bonjou klas! Jodi a, nou pral jwe wòl 'Détective'. Doktè yo gen repitasyon pou yo ekri mal, men nou menm nan IBI-Akademi, nou dwe mèt nan dechifre sa yo ekri a. Anplis de sa, se pa sèlman lonje bwat la bay pasyan an. Fòk ou asire w li konprann si se 'anvan' oswa 'apre' manje pou l bwè remèd la. Yon pasyan ki mal enfòme se yon pasyan ki p'ap geri."

2. Pati ki nan yon Òdonans (La validité)

Yon òdonans dwe genyen:

• Entête: Non doktè a, adrès, ak nimewo telefòn li.

• Date: Yon òdonans ki gen 2 an pa bon ankò.

• Identification: Non ak laj pasyan an (trè enpòtan pou tcheke dòz la).

• Le Corps (Le contenu): Non medikaman an, fòm li (grenn/siwo), ak dòz la.

• Signature et Sceau: Siyati ak tenm doktè a (pou konnen si se pa yon fo papye).

3. Abrevyasyon Medikal yo (Langaj sekrè a)

Ou dwe konnen sa yo pa kè:

• Cp: Comprimé (Grenn).

• Gtt: Gouttes (Gout).

• x 3 / j: 3 fwa pa jou (chak 8 èdtan).

• AC / PC: Avant Repas / Après Repas.

• Hoz: Au coucher (nan aswè anvan moun nan dous).

• QSP: Quantité Suffisante Pour (kantite pou tout tretman an).

4. Regleman "5 Bon" yo (Les 5 Bons)

Anvan ou bay pasyan an bwat la, toujou tcheke 5 bagay sa yo:

1. Bon Pasyan: Se pou moun sa a remèd la ye toutbon?

2. Bon Medikaman: Eske se sa ki ekri a ou pran sou etajè a?

3. Bon Dòz: Eske kantite mg yo kòrèk?

4. Bon Vwa: Eske se nan bouch oswa nan po?

5. Bon Moman: Eske se maten oswa aswè?

5. Egzèsis Pratik pou Modil 8

Misyon 1 (Dechifre): Pwofesè a bay yon òdonans ki ekri: "Amoxicilline 500mg, 1cp x 3/j pandan 7 jou. QSP 21 cp."

• Esplike pasyan an konbe fwa pa jou l ap bwè l ak ki lè egzakteman? (Repons: Maten, Midi, Aswè).

Misyon 2 (Simulation): Yon elèv jwe wòl yon granmoun ki pa konn li. Yon lòt elèv (asistan) dwe esplike l kijan pou l bwè remèd li san l pa pèdi.

• Konsèy: Sèvi ak desen (solèy pou maten, lalin pou aswè) sou bwat la pou ede l.

Misyon 3 (Sekirite): Ou wè yon òdonans kote doktè a ekri yon dòz ki parèt twò wo pou yon timoun 2 an.

• Kisa w ap fè? (Repons: Pa vann li. Verifye kalkil la epi rele doktè a pou konfimasyon).

Objectif Spécifique: Sèvi ak yon òdinatè pou vann, fè bòdwo, ak tcheke stock la.

Volume Horaire: 15 èdtan.

Kontni: Sèvi ak yon lojisyèl tankou "Excel" oswa yon lojisyèl espesyal famasi.

Videyo YouTube pou chache: "Utilisation d'un logiciel de gestion d'officine (Pharmacie)"

Nan Modil 9 la, nou pral fèmen pon ki genyen ant etajè medikaman yo ak teknoloji modèn nan. Yon famasi ki pa gen enfòmatik jodi a se yon famasi k ap pèdi tan ak lajan. Pou INFP, modil sa a montre ke elèv IBI-Akademi yo prè pou travay nan nenpòt famasi modèn ki sèvi ak sistèm nimerik.

Men devlopman Modil 9 la ak tout detay teknik yo:

Modil 9: Enfòmatik Famasetik (Lojisyèl Jesyon)

Fich Teknik Modil la (Pou INFP)

• Kòd Inite: PHAR-09

• Objektif Jeneral: Nan fen modil sa a, elèv la dwe kapab sèvi ak yon lojisyèl pou jere vant, envantè, ak baz de done pasyan yo nan yon famasi.

• Objektif Spécifiques:

  1. Sèvi ak yon "Code-barres" pou vann yon medikaman vit.

  2. Anrejistre yon "Entrée de stock" apre yon livrezon.

  3. Jenere yon rapò sou medikaman ki prèt pou ekspire (Alerte péremption).

• Vòlim Orè: 15 Èdtan (5h Teyori / 10h Pratik sou òdinatè).

1. Entwodiksyon (Pawòl Pwofesè a)

"Bonjou klas! Jodi a, nou pral aprann kijan pou n fè òdinatè a travay pou nou. Nou te wè kijan pou n fè kalkil ak men, men nan yon famasi ki gen 5,000 kalite remèd, nou bezwen yon sistèm ki di nou touswit: 'Gen 10 bwat ki rete' oswa 'Bwat sa a ap ekspire demen'. Nan IBI-Akademi, nou pa sèlman asistan, nou se teknisyen ki konn manipile lojisyèl pou rann sèvis la pi rapid epi evite erè nan pri ak nan kantite."

2. Fonksyon de Baz yon Lojisyèl Famasi

Yon bon lojisyèl (tankou Pharmagest, Léo, oswa menm yon sistèm sou Excel) dwe pèmèt ou fè:

• La Vente (Facturation): Eskane kòd-bar la, lojisyèl la bay pri a otomatikman epi li retire 1 inite nan stock la.

• La Gestion des Achats: Antre nouvo machandiz ki sot lakay founisè yo (grossistes).

• Le Dossier Patient: Sere istwa pasyan an pou konnen si l te gen alèji oswa ki remèd li konn bwè souvan.

• Les Alertes: Sistèm nan dwe limen yon limyè wouj si yon remèd prèske fini (Rupture de stock).

3. Sekirite Done ak Konfidansyalite

Piske n ap sèvi ak òdinatè, nou dwe veye:

• Mot de passe: Chak asistan dwe gen kòd pa l pou yo konnen kilès ki fè chak vant.

• Sauvegarde (Backup): Toujou gen yon kopi done yo sou yon "Cloud" oswa yon "Hard Drive" ekstèn si òdinatè a ta kase.

• Confidentialité: Pa janm kite ekran an ouvè devan kliyan pou yo pa wè enfòmasyon lòt moun.

4. Egzèsis Pratik pou Modil 9

Misyon 1 (Vant rapid): Simulation yon vant.

• Pasyan an mande 3 bwat Ibuprofen.

• Eskane pwodwi a, aplike yon rabè (remise) 5%, epi enprime resi a (ticket de caisse).

Misyon 2 (Mizajou Stock): Ou resevwa yon bwat ki gen 100 flakon Siwo Vitamin.

• Antre yo nan sistèm nan.

• Mete dat ekspirasyon an ak pri acha a pou lojisyèl la ka kalkile benefis la.

Misyon 3 (Rapò Péremption): Chache nan lojisyèl la tout medikaman k ap ekspire nan mwa Jiyè 2026.

• Kisa w ap fè ak lis sa a? (Repons: Mete yo devan etajè a oswa retire yo si yo twò prè pou ekspire).

Objectif Spécifique: Simulation konplè: Resevwa yon pasyan, li òdonans li, kalkile pri a, bay remèd la, ak mete stock la a jou.

Volume Horaire: 10 èdtan (Egzamen pratik).

Modil 10: Pwojè Final – Simulation ak Sètifikasyon

Fich Teknik Modil la (Pou INFP)

• Kòd Inite: PHAR-10

• Objektif Jeneral: Evalye kapasite elèv la pou l jere yon famasi depi lè kliyan an antre ak òdonans li rive nan livrezon medikaman an ak mizajou stock la.

• Objektif Spécifiques:

  1. Analize yon òdonans konplèks san fè erè.

  2. Kalkile yon dòz pou yon timoun ak yon granmoun.

  3. Fè yon vant nan lojisyèl epi mete fich de stock la a jou.

  4. Bay konsèy pwofesyonèl bay pasyan an (Posologie/Konsèvasyon).

• Vòlim Orè: 10 Èdtan (Egzamen Pratik ak Simulation).

1. Entwodiksyon (Pawòl Pwofesè a)

"Felisitasyon klas! Jodi a, se gwo jou a. Nou p'ap nan liv ankò. Imajine ou nan Famasi IBI, gen 5 moun sou liy k ap tann ou, telefòn nan ap sonnen, epi gen yon livrezon k ap antre. Kijan w ap jere presyon sa a? Kijan w ap asire w ou pa bay move remèd la? Jodi a, n'ap sètifye nou kòm pwofesyonèl sante ki pare pou sèvi popilasyon an ak onètete ak presizyon."

2. Estrikti Egzamen Final la (3 Estasyon)

Etidyan an dwe pase nan 3 "Estasyon" sa yo pou l jwenn sètifika li:

Estasyon 1: Analiz ak Kalkil (Presizyon)

• Travay: Pwofesè a bay yon òdonans ki gen 3 medikaman (yon antibyotik, yon anti-enflamatwa, ak yon siwo pou timoun).

• Egzijans: Etidyan an dwe kalkile konbe bwat/flakon pasyan an bezwen pou tout tretman an, epi di si gen yon entèraksyon danjere ant remèd yo.

Estasyon 2: Jesyon Nimerik ak Stock (Lojistik)

• Travay: Etidyan an dwe "Eskane" pwodwi yo, fè bòdwo a, epi apre sa, li dwe fè yon "Inventaire" rapid pou verifye si sa ki nan òdinatè a se sa ki sou etajè a toutbon.

• Egzijans: Pa dwe gen erè nan monnen (calcul de monnaie) ni nan kantite ki rete nan stock.

Estasyon 3: Konsèy bay Pasyan (Kominikasyon)

• Travay: Etidyan an dwe esplike yon pasyan (ki jwe pa yon lòt etidyan) kijan pou l bwè remèd li.

• Egzijans: Li dwe pale de: 1. Konbe fwa pa jou. 2. Anvan oswa apre manje. 3. Ki efè segondè li ka santi (somèy, pipi wouj, elatriye).

3. Sèman Asistan Farmasi IBI a

Anvan etidyan an resevwa diplòm li, li dwe pwomèt:

• Mwen p'ap janm vann yon medikaman ki ekspire.

• Mwen p'ap janm bay yon remèd san mwen pa verifye dòz la 2 fwa.

• Mwen p'ap janm devwale maladi yon kliyan bay lòt moun.

• Mwen p'ap janm ankouraje "Medikaman atè" ki detwi sante peyi m.

4. Kesyon Sentèz Final (Egzamen ekri rapid)

1. Kisa mo FEFO a vle di nan jesyon stock?

2. Si yon siwo gen 125mg/5ml, konbe mililit w ap bay pou yon dòz 250mg?

3. Bay de (2) fanmi medikaman ki dwe rete nan frijidè (+2°C a +8°C).

4. Poukisa nou pa dwe janm sispann yon tretman antibyotik anvan dat doktè a te di a?