Kijan pou w di kiyès ou ye epi konnen lòt moun.

• Vèb SER (Èt): Eu sou (Mwen se), Você é (Ou se).

• Vokabilè: Nasyonalite, pwofisyon, ak nimewo (0-20).

Module 2 : Identité et Connexion

Objektif: Konnen pwonon pèsonèl yo, mèt vèb SER la nan tan prezan, epi kapab prezante tèt ou (non, nasyonalite, pwofisyon).

1. Os Pronomes Pessoais (Pwonon Pèsonèl)

Men ki moun k ap pale yo. Nan Brezil, yo itilize "Você" pou di "Ou" nan pifò sitiyasyon.

Pòtigè                                                      Pwononsyasyon                                            Kreyòl 

Eu                                                                                         Ew                                                                          Mwen 

Você                                                                                    Vo-sé                                                           Ou (itilize pou tout moun) 

Ele / Ela                                                                             É-li / É-la                                                                  Li (Gason / Fi) 

Nós                                                                                       Nòs                                                                                 Nou 

Vocês                                                                                   Vo-sés                                                                   Nou (plizyè moun) 

Eles / Elas                                                                        É-lis / É-las                                                                    Yo (Gason / Fi) 

2. O Verbo SER (Vèb Èt - Pou Idantite)

Vèb sa a sèvi pou bagay ki pèmanan (non ou, nasyonalite w, karaktè w).

Konjigezon nan tan prezan:

• Eu sou (Ew sow) — Mwen se

• Você é (Vo-sé é) — Ou se

• Ele/Ela é (É-li/É-la é) — Li se

• Nós somos (Nòs sò-mous) — Nou se

• Vocês são (Vo-sés san-on) — Nou se

• Eles/Elas são (É-lis/É-las san-on) — Yo se

3. Vocabulário : Nacionalidade e Profissão

Pou n ka fè fraz yo "robuste", ann ajoute kèk mo pratik:

Pòtigè                                                        Pwononsyasyon                                                      Kreyòl 

Haitiano / Haitiana                                                    Ay-syi-a-nou / na                                                                  Ayisyen / Ayisyèn

Estudante                                                                 Es-tou-dan-tchi                                                                               Etidyan

Professor / -a                                                           Pro-fé-sor / ra                                                                                 Pwofesè 

Diretor / -a                                                                Dji-ré-tor / ra                                                                                   Direktè

Amigo / Amiga                                                         A-mi-gou / ga                                                                                   Zanmi 

4. Prática : Construção de Frases (Konstriksyon Fraz)

Men kijan pou etidyan an kòmanse pale "sans limite" nan nivo sa a:

• Prezante tèt ou: "Eu sou o Diretor Alfred. Eu sou haitiano." (Mwen se Direktè Alfred. Mwen se ayisyen.)

• Prezante yon zanmi: "Ele é meu amigo. Ele é estudante da IBI." (Li se zanmi mwen. Li se etidyan nan IBI.)

• Poze kesyon: "Você é professor?" (Èske ou se pwofesè?)

5. Mission Pratique (Egzèsis pou etidyan an)

Mande etidyan an pou l ekri 3 fraz sou sit la:

1. Yon fraz pou l di non li ak vèb SER.

2. Yon fraz pou l di ki nasyonalite l.

3. Yon fraz pou l prezante yon lòt moun (yon "amigo" oswa "amiga").

1. Pawòl Pwofesè a (Adaptasyon pou Pòtigè)

Piske Brezil se yon peyi ki gen anpil kè kontan ak kilti, nou ka sèvi ak yon mesaj ki ankouraje ouvèti lespri:

💡 PAWÒL PWOFESÈ A: "A língua é a chave que abre as portas do mundo. (Lang nan se kle ki louvri pòt mond lan). Nan IBI, nou ba ou kle pòtigè a pou w ka santi w lakay ou, depi nan lari Rio de Janeiro rive nan biwo biznis ki pi wo nan São Paulo. Aprann yon lòt lang, se kòmanse yon dezyèm lavi."

Pou di kote w ye ak kijan w santi w.

• Vèb ESTAR: Eu estou feliz (Mwen kontan), Ela está em casa (Li lakay li).

• Prepozisyon: Em, no, na (Nan).

Module 4 : Localisation et État d'Esprit (Vèb ESTAR)

Objektif: Kontrèman ak vèb SER (ki se pou bagay pèmanan), vèb ESTAR sèvi pou di kote ou ye kounye a oswa kijan ou santi ou (bagay ki ka chanje).

1. Konjigezon Vèb ESTAR (Prezan)

Pòtigè                                                                                                                        Pwononsyasyon                                                                                                      Kreyòl

Eu estou                                                                                   Ew es-tov                                                           Mwen se / Mwen ye

Você está                                                                                  Vo-sé es-ta                                                                  Ou se / Ou ye 

Ele / Ela está                                                                            É-li / É-la es-ta                                                                 Li se / Li ye  

Nós estamos                                                                           Nòs es-ta-mous                                                        Nou se / Nou ye 

Vocês estão                                                                             Vo-sés es-tan-on                                                     Nou se / Nou ye

Eles / Elas estão                                                                      É-lis / É-las es-tan-on                                                  Yo se / Yo ye   

2. Vocabulário : Sentimentos e Lugares (Santiman ak Kote)

• Feliz (Fe-lis) – Kontan

• Cansado / a (Kan-sa-dou / da) – Fatige

• Ocupado / a (O-kou-pa-dou / da) – Okipe

• Aqui (A-ki) – Isit la

• Em casa (En ka-za) – Lakay

• No trabalho (Nou tra-ba-lyou) – Nan travay

3. Prática : Fraz "Robuste"

• Eu estou muito feliz hoje. (Mwen trè kontan jodi a).

• Você está no trabalho agora? (Èske ou nan travay kounye a?).

• Nós estamos em casa. (Nou lakay nou).

💡 PAWÒL PWOFESÈ A: "Não importa onde você está hoje, o importante é para onde você está indo. (Sa pa gen enpòtans kote w ye jodi a, sa k enpòtan se kote w prale). Nan IBI, nou pa sèlman moutre w kote pou w mete pye w, nou ba w zèl pou w vole nan nenpòt peyi ki pale Pòtigè."

Pale de fanmi w ak sa w posede.

• Pwonon: Meu, Minha (Pa m), Seu, Sua (Pa w).

• Memb fanmi: Pai (Papa), Mãe (Manman), Filho (Pitit).

Module 5 : Possession et Famille (Sa k pou mwen)

Objektif: Aprann sèvi ak pwonon posesif yo pou endike sa k pou ou ak sa k pou lòt moun, epi konnen non prensipal manm fanmi yo nan lang Pòtigè.

1. Os Pronomes Possessivos (Sa k pou mwen / Sa k pou ou)

Nan Pòtigè, pwonon an chanje si sa w ap posede a se yon gason (maskilen) oswa yon fi (feminen).

Pòtigè (Maskilen)                                                   Pòtigè (Feminen)                                            Kreyòl 

Meu (Mew)                                                                                  Minha (Mi-nya)                                                                     Pa m

Seu (Sew)                                                                                   Sua (Sou-a)                                                                  Pa w / Pa li 

Nosso (No-sou)                                                                          Nossa (No-sa)                                                                   Pa nou  

• Egzanp: Meu carro (Machin mwen) | Minha casa (Kay mwen).

2. A Família (Fanmi an)

Men lis manm fanmi ki pi enpòtan yo pou etidyan an ka fè prezantasyon:

• Pai (Pay) – Papa

• Mãe (Man-in) – Manman

• Filho / Filha (Fi-lyou / Fi-lya) – Pitit gason / Pitit fi

• Irmão / Irmã (Ir-man-on / Ir-man) – Frè / Sè

• Marido / Esposa (Ma-ri-dou / Es-po-za) – Mari / Madanm

3. Prática : Fraz "Robuste"

Nan nivo sa a, etidyan an ka konbine Modil 2 (vèb SER) ak Modil 5:

• Minha mãe é muito bonita. (Manman m bèl anpil.)

• Meu irmão é estudante da IBI. (Frè m se etidyan nan IBI.)

• Seu pai está em casa? (Èske papa w lakay li? — Isit la nou sèvi ak Modil 4 la tou!)

4. Mission Pratique

Mande etidyan an pou l ekri yon ti paragraf kote li prezante 3 moun nan fanmi l. Egzanp: "Meu pai é professor, minha irmã é médica e meu irmão é legal (cool)."

💡 PAWÒL PWOFESÈ A: "A família é a nossa primeira escola, mas o conhecimento é a família que escolhemos para o resto da vida. (Fanmi se premye lekòl nou, men konesans se fanmi nou chwazi pou rès lavi nou). Aprann pale de moun ou renmen nan yon lòt lang se yon fason pou w onore rasin ou pandan w ap grandi."

Konplete aksyon yo.

• Vèb: Comer (Manje), Beber (Bwè), Abrir (Ouvri).

• Tan: Agora (Kounye a), Hoje (Jodi a).

Module 6 : Routine et Besoins (Vèb nan -ER ak -IR)

Objektif: Metrize konjigezon dezyèm ak twazyèm gwoup vèb yo nan tan prezan pou eksprime bezwen fizik ak aksyon nan woutin chak jou.

1. Os Verbos em -ER e -IR (Konjigezon)

Regleman an prèske menm jan ak vèb nan -AR yo, se fen a ki chanje yon ti kras.

Pousan                                                 Vèb nan -ER (ex: Comer - Manje)                                    Vèb nan -IR (ex: Abrir - Ouvri)

Eu                                                                   Como (Mwen manje)                                                            Abro (Mwen ouvri)  

Você / Ele / Ela                                              Come (Ou/Li manje)                                                             Abre (Ou/Li ouvri)

Nós                                                                Comemos (Nou manje)                                                        Abrimos (Nou ouvri)  

Vocês / Eles                                                  Comem (Yo/Nou manje)                                                       Abrem (Yo/Nou ouvri) 

2. Vocabulário Prático (Aksyon nesesè)

• Beber (Bé-bél) – Bwè

• Aprender (A-plen-dél) – Aprann

• Escrever (Es-klé-vél) – Ekri

• Partir (Pal-tchír) – Pati / Kite yon kote

• Dormir (Dol-míl) – Dòmi

3. Prática : Fraz "Robuste"

Kounye a, etidyan an ka melanje tout sa l te aprann yo:

• Eu bebo água agora. (Mwen bwè dlo kounye a.)

• Nós aprendemos português na IBI-Akademi. (Nou aprann pòtigè nan IBI-Akademi.)

• Eles comem pão com minha família. (Yo manje pen ak fanmi mwen.)

4. Mission Pratique

Mande etidyan an pou l konjige vèb "Escrever" la nèt nan kòmantè yo oswa nan kaye l pou l asire l li konprann diferans ant -O, -E, -EMOS, ak -EM.

💡 PAWÒL PWOFESÈ A: "O conhecimento é o único pão que, quanto mais você divide, mais ele cresce. (Konesans se sèl pen ki, plis ou separe l, se plis li grandi). Chak vèb ou aprann jodi a se yon aksyon ki pral pouse w pi lwen nan rèv ou."

Mete koulè nan sa w ap di.

• Adjektif: Grande (Gran), Bonito (Bèl), Caro (Chè).

Module 8 : Descriptions et Qualités (Mete koulè nan lang lan)

Objektif: Kapab dekri yon moun, yon objè oswa yon sitiyasyon. Sa ap pèmèt etidyan an bay opinyon li epi fè konvèsasyon yo vin pi rich.

1. Os Adjetivos (Adjektif yo)

Menm jan ak pwonon yo, adjektif yo chanje selon si se gason oswa fi:

Pòtigè (Maskilen)                                         Pòtigè (Feminen)                                                      Kreyòl 

Bonito(Bo-ni-tou)                                                            Bonita (Bo-ni-ta)                                                                                  Bèl

Grande (Gran-dji)                                                           Grande (Gran-dji)                                                                      Gwo / Gran 

Pequeno (Pé-ké-nou)                                                    Pequena (Pé-ké-na)                                                                             Piti 

Caro (Ka-rou)                                                                 Cara (Ka-ra)                                                                                  Chè (prix)

Barato (Ba-la-tou)                                                          Barata (Ba-la-ta)                                                                        Bon mache

Inteligente                                                                     Inteligente                                                                                     Entèlijan

2. Diálogo Prático: "No Shopping" (Nan yon Boutik)

Men yon konvèsasyon ant yon etidyan IBI (E) ak yon vandè (V) nan Brezil:

V: Olá! Posso ajudar? (Olá! Pò-sou a-jou-dar?) — Alo! Mwen ka ede w? 

E: Sim, por favor. Eu quero uma camisa bonita. (Sin, por fa-vò. Ew kè-rou ou-ma ka-mi-za bo-ni-ta.) — Wi, souple. Mwen vle yon bèl chemiz.

V: Temos esta azul. Ela é muito moderna! (Té-mous es-ta a-zowl. É-la é mou-in-tou mo-dèr-na!) — Nou gen ble sa a. Li trè modèn! 

E: É bonita, mas é cara? (É bo-ni-ta, mas é ka-ra?) — Li bèl, men èske l chè? 

V: Não, ela é barata hoje. (Nan-on, é-la é ba-ra-ta ho-ji.) — Non, li bon mache jodi a.

E: Ótimo! Eu vou comprar. (Ò-tchi-mou! Ew vow kon-prar.) — Trè byen! Mwen pral achte l.

3. Mission Pratique

Chwazi yon objè lakay ou (telefòn ou, machin ou, oswa yon liv) epi ekri de (2) fraz pou w dekri l an Pòtigè. Egzanp: "Meu celular é novo e muito rápido." (Telefòn mwen nèf epi li trè rapid).

💡 PAWÒL PWOFESÈ A: "As palavras bonitas podem conquistar olhos, mas o conhecimento profundo conquista o mundo. (Bèl mo ka konkeri je moun, men konesans pwofon konkeri mond lan). Nan IBI, nou pa sèlman ba ou mo pou w dekri sa w wè, nou ba ou kapasite pou w bati sa w vle a."

Randevou ak lè.

• Lè: Que horas são? (Ki lè li ye?).

• Jou: Segunda-feira (Lendi), Terça-feira (Madi).

Module 9 : Le Temps et l'Agenda (Lè ak Jou yo)

Objektif: Kapab di ki lè li ye, konnen jou nan semèn nan, ak mwa nan ane a pou planifye aktivite oswa randevou pwofesyonèl.

1. Os Dias da Semana (Jou nan semèn nan)

Nan Pòtigè, jou yo gen yon fason trè espesyal yo ekri (eksepte wikenn nan):

Pòtigè                                                   Pwononsyasyon                                                    Kreyòl

Segunda-feira                                                      Sé-goun-da fey-ra                                                                        Lendi

Terça-feira                                                            Tèl-sa fey-la                                                                                Madi  

Quarta-feira                                                          Kwal-ta fey-la                                                                             Mèkredi

Quinta-feira                                                          Kin-ta fey-la                                                                               Jedi  

Sexta-feira                                                           Sès-ta fey-la                                                                               Vandredi

Sábado                                                                Sa-ba-dou                                                                                   Samdi 

Domingo                                                             Dou-min-gou                                                                               Dimanch 

2. As Horas (Lè yo)

Pou w mande oswa di lè, nou sèvi ak vèb SER:

• Pergunta: Que horas são? (Ké ò-ras san-on?) — Ki lè li ye?

• Resposta: São duas horas. (San-on dou-as ò-ras) — Li de-zè.

• Meio-dia (Mey-ou dji-a) — Midi

• Meia-noite (Mey-a noy-tchi) — Minwit

3. Diálogo : "Marcando uma Reunião" (Pran yon randevou)

Men yon konvèsasyon ant de kolèg, João (J) ak Maria (M):

J: Olá Maria! Você está livre na segunda-feira? (O-la Ma-ria! Vo-sé es-ta li-vri na sé-goun-da fey-ra?)

 M: Olá João! Que horas? (Ké ò-ras?) 

J: Às duas horas da tarde. Temos uma reunião na IBI. (A-is dou-as ò-ras da tar-dji. Té-mous ou-ma ré-ou-ni-an-on na IBI.) 

M: Perfeito! Eu vou. (Pèr-fey-tou! Ew vow.)

4. Vocabulário Extra (Tan an)

• Ontem (On-ten) – Ayè

• Hoje (Ho-ji) – Jodi a

• Amanhã (A-ma-nyan) – Demen

• Cedo (Sé-dou) – Bonè

• Tarde (Tar-dji) – Ta / Apremidi

5. Mission Pratique

Ekri ki jou nan semèn nan ou pi renmen ak ki lè ou etidye nan IBI. Egzanp: "Eu estudo na IBI na sexta-feira às oito horas."

💡 PAWÒL PWOFESÈ A: "O tempo é o nosso recurso mais precioso. Quem domina o seu tempo, domina a sua vida. (Tan se resous ki pi presye nou genyen. Moun ki metrize tan li, metrize lavi li). Nan IBI, nou ba ou disiplin pou chak minit ou pase ap etidye tounen yon envestisman pou demen."

Ti mo ki fè w pale tankou yon moun ki fèt la.

• Konektè: Mas (Men), Porque (Paske), Então (Donk/Ebyen).

Echantiyon Premye Leson (A, B, C) 

Mo Pòtigè                                  Pwononsyasyon (Kreyòl)                                 Tradiksyon Kreyòl 

Bom dia                                                              Bon dji-a                                                                             Bonjou 

Obrigado                                                            O-bri-ga-dou                                                                    Mèsi (gason)

Por favor                                                            Pol fa-vòl                                                                          Tanpri / Souple

Tudo bem?                                                        Tou-dou bẽ?                                                                      Tout bagay anfòm?

Cerveja                                                               Sel-ve-ja                                                                                   byè 

Escola                                                                Es-kò-la                                                                                     Lekòl 

Igreja                                                                  I-gré-ja                                                                                       Legliz 

Module 10 : Conversations Fluides (Konektè ak Ekspresyon)

Objektif: Itilize mo koneksyon yo (konektè) pou mare fraz yo ansanm epi aprann ekspresyon tipik Brezilyen yo itilize chak jou pou rann konvèsasyon an pi natirèl.

1. Palavras de Conexão (Mo pou konekte fraz)

San mo sa yo, fraz yo ap parèt koupe-koupe. Avèk yo, konvèsasyon an ap koule:

Pòtigè                                                         Pwononsyasyon                                                 Kreyòl 

E                                                                                               i                                                                                   Epi / Ak 

Mas                                                                                         Mas                                                                               Men (But) 

Porque                                                                                   Pol-ké                                                                            Paske

Então                                                                                     En-tan-on                                                                       Donk / Ebyen 

Também                                                                                Tan-ben                                                                          Tou (Also)  

Ou                                                                                           Ow                                                                                   Oubyen

 2. Gírias e Expressões (Ti pawòl moun Brezil)

Pou yon etidyan "robuste", fòk li konnen ti mo sa yo ki montre li konprann kilti a:

• Com certeza! (Kon sel-té-za) – Se sèten! / Definitivman!

• Com licença (Kon li-sen-sa) – Eskize m (pou pase oswa antre).

• Pode ser (Pò-dji sél) – Sa ka fèt / Dakò.

• Legal! (Lé-gawl) – Cool! / Sa bèl!

3. Grande Conversação Final (Gwo Konvèsasyon pou fini)

Men yon dyalòg konplè ki melanje plizyè modil nou te wè yo:

Ricardo: Olá! Tudo bem? Você é o novo estudante da IBI? (Olá! Tou-dou bẽ? Vo-sé é ou no-vou es-tou-dan-tchi da IBI?) 

Jean: Oi Ricardo! Sim, eu sou o Jean. Eu estudo português porque eu gosto muito do Brasil. (Oy Ricardo! Sin, ew sow ou Jean. Ew es-tou-dou por-tou-guês por-ké ew gous-tou mou-in-tou dou Bra-zil.) 

Ricardo: Que legal! Você fala muito bem. Onde você está morando? (Ké lé-gawl! Vo-sé fa-la mou-in-tou bẽ. On-dji vo-sé es-ta mo-ran-dou?) 

Jean: Eu estou morando perto da escola, mas meu irmão mora longe. (Ew es-ta mo-ran-dou pèr-tou da es-kò-la, mas mew ir-man-on mo-ra lon-ji.) 

Ricardo: Então, vamos estudar juntos na segunda-feira? (En-tan-on, va-mous es-tou-dar joun-tous na sé-goun-da fey-ra?) 

Jean: Com certeza! Até logo! (Kon ser-té-za! A-té lò-gou!)

4. Mission Finale de Certification

Pou etidyan an fini nivo sa a, li dwe ekri yon lèt tou kout (5 a 8 liy) kote li prezante tèt li, li di sa li renmen, kote li ye, epi ki jou li disponib pou li pale pòtigè ak yon zanmi.

💡 PAWÒL PWOFESÈ A: "A fluência não é falar rápido, é não ter medo de errar até acertar. (Fluidite se pa pale vit, se pa pè fè erè jouk ou rive fè l byen). Jodi a, ou fini nivo debutan an, men sa se sèlman kòmansman yon bèl avanti. Nan IBI, nou fyè de ou paske ou pa t sèlman li liv la, ou kòmanse ekri pwòp paj pa w."

Nou pral sèvi ak aktivite maten yo pou n travay tout tan vèb yo:

• Presente Simples: O que você faz toda manhã? (Eu acordo, eu oro, eu leio a Bíblia...)

• Presente Contínuo: O que você está fazendo agora? (Eu estou acordando, estou orando...)

• Pretérito Perfeito (Pase): O que você fez ontem? (Eu acordei, eu orei, eu li a Bíblia...)

• Futuro Próximo: O que você vai fazer amanhã? (Eu vou acordar, eu vou orar...)

Module 11 : Ma Routine et la Maîtrise des Temps (Ações Diárias)

Objektif: Kapab rakonte yon jounen konplè nan diferan tan (Prezan, Pase, Fitir). Sa a se baz pou etidyan an ka fè rapò oswa rakonte istwa.

1. Os Verbos da Manhã (Vèb maten yo)

Anvan nou fè fraz yo, men mo n ap bezwen yo:

• Acordar (A-kor-dal) – Leve nan dòmi

• Orar (O-ral) – Lapriyè

• Ler a Bíblia (Lél a Bi-blya) – Li Labib

• Tomar banho (Tou-mal ba-nyou) – Benyen

• Escovar os dentes (Es-ko-val oz den-tchis) – Bwose dan

• Pentear o cabelo (Pen-tchi-al ou ka-bé-lou) – Penyen cheve

• Vestir-se (Ves-tchil-si) – Abitye / Mete rad

• Tomar café (Tou-mal ka-fè) – Bwè kafe / Pran dejene

2. Prática de Transformação (Metòd IBI)

Nou pral fòse etidyan an wè kijan vèb la chanje selon tan n ap itilize a.

A. Presente Habitual (Sa w fè chak jou)

Question: O que você faz toda manhã? Réponse: "Toda manhã, eu acordo, oro, leio a Bíblia e tomo café." (Chak maten, mwen leve, mwen priye, mwen li Labib epi mwen bwè kafe.)

B. Presente Contínuo (Sa w ap fè kounye a)

Question: O que você está fazendo agora? Réponse: "Agora, eu estou acordando, estou orando, estou lendo a Bíblia e estou tomando café." (Kounye a, m ap leve, m ap priye, m ap li Labib epi m ap bwè kafe.)

C. Pretérito Perfeito (Sa w te fè ayè - Pase)

Question: O que você fez ontem? Réponse: "Ontem, eu acordei, orei, li a Bíblia e tomei café." (Ayè, mwen te leve, mwen te priye, mwen te li Labib epi mwen te bwè kafe.)

D. Futuro com "Ir" (Sa w pral fè demen)

Question: O que você vai fazer amanhã? Réponse: "Amanhã, eu vou acordar, vou orar, vou ler a Bíblia e vou tomar café." (Demen, mwen pral leve, mwen pral priye, mwen pral li Labib epi mwen pral bwè kafe.)

3. Exercício de Compreensão

Pou etidyan an pa sèlman repete, mande l: "Si ontem você tomou banho às 7h, o que você vai fazer amanhã às 7h?" (Si ayè ou te benyen a 7è, kisa ou pral fè demen a 7è?)

💡 PAWÒL PWOFESÈ A: "A disciplina é a ponte entre as metas e as realizações. (Disiplin se pon ki separe objektif ou ak reyalizasyon w). Lè ou metrize tan vèb yo, ou vin mèt istwa w."

Vokabilè konplè sou manje pou l ka kòmande nenpòt kote:

• Grãos: Arroz, feijão, milho. (Diri, pwa, mayi).

• Proteínas: Carne, frango, peixe, ovos. (Vyann, poul, pwason, ze).

• Frutas e Legumes: Banana, manga, alface, tomate. (Pye fig, mango, leti, tomat).

Module 12: Alimentação e Supermercado (Manje ak Mache)

Objektif: Idantifye tout kalite manje pa kategori, konnen kijan pou fè acha nan yon makèt oswa nan yon mache tradisyonèl nan peyi Brezil.

1. Os Grãos e Cereais (Grenn ak Sereyal)

Sa yo se poto mitan manje nan peyi Brezil (menm jan ak lakay nou).

Pòtigè                                                        Pwononsyasyon                                                   Kreyòl 

Arroz                                                                                A-hlòs                                                                                       Diri 

Feijão                                                                               Fey-jan-on                                                                                Pwa 

Milho                                                                                Mi-lyou                                                                                     Mayi

Milho                                                                                Mi-lyou                                                                                     Mayi

Trigo                                                                                Tri-gou                                                                                      Ble  

Aveia                                                                               A-vey-a                                                                                     Avwan 

Macarrão                                                                        Ma-ka-hjan-on                                                           Makawoni / Espageti

2. Proteínas: Carnes e Ovos (Vyann ak Pwoteyin) 

Pòtigè                                                          Pwononsyasyon                                                 Kreyòl  

Carne de boi                                                                     Kar-ni dji boy                                                                            Vyann bèf 

Frango                                                                               Fran-gou                                                                                      Poul 

Carne de porco                                                              Kal-ni dji pol-kou                                                                     Vyann kochon 

Peixe                                                                                  Pey-chi                                                                                     Pwason 

Ovo                                                                                      O-vou                                                                                         Ze

Camarão                                                                           Ka-ma-hjan-on                                                                             Kribich

3. Frutas e Vegetais (Fwi ak Legim)

Brezil gen anpil fwi ki sanble ak pa nou.

Pòtigè                                                                                    Pwononsyasyon                                                                 Kreyòl 

Manga                                                                                         Man-ga                                                                             Mango

Abacaxi                                                                                    A-ba-ka-chi                                                                          Anana

Melancia                                                                                   Mé-lan-si-a                                                                           Pastèk 

Banana                                                                                     Ba-na-na                                                                    Fig / Bannann 

Tomate                                                                                     Tou-ma-tchi                                                                           Tomat 

Cebola                                                                                      Sé-bo-la                                                                                Zonyon

Alface                                                                                       Aw-fa-si                                                                                   Leti  

Cenoura                                                                                    Sé-now-ra                                                                               Kawòt 

4. No Supermercado (Konvèsasyon nan Makèt)

Men yon dyalòg ant yon Kliyan (K) ak yon Anplwaye (A):

K: Com licença, onde fica o arroz? (Kon li-sen-sa, on-dji fi-ka ou a-hòs?) Eskize m, kote diri a ye?

A: Fica no corredor três, ao lado do feijão. (Fi-ka nou ko-hje-dor tre-is, aw la-dou dou fey-jan-on.) Li nan koulwa 3 a, bò kote pwa a.

K: Obrigado! Eu também preciso de uma dúzia de ovos e carne. (O-bri-ga-dou! Ew tan-ben pré-si-zou dji ou-ma dou-zia dji o-vous i kar-ni.) Mèsi! Mwen bezwen yon douzèn ze ak vyann tou.

A: Pois não! A carne está fresca hoje. (Poy nan-on! A kar-ni es-ta fres-ka ho-ji.) Pa gen pwoblèm! Vyann nan byen fre jodi a.

5. Mission Pratique

Fè yon lis 5 bagay ou dwe achte pou w fè yon "Arroz com feijão" (Diri ak pwa) epi mete pri ou panse yo koute an Pòtigè. Egzanp: "Arroz: 10 reais, Feijão: 8 reais..."

💡 PAWÒL PWOFESÈ A: "A comida alimenta o corpo, mas a educação alimenta a alma. (Manje bay kò a fòs, men edikasyon bay nanm nan fòs). Lè ou konnen sa w ap mete nan plak ou ak sa w ap mete nan tèt ou, ou vin mèt sante w ak lavni w."

Pou etidyan an ka al kay doktè oswa pale de kò l:

• Partes do corpo: Cabeça, mãos, pés, coração. (Tèt, men, pye, kè).

• Sintomas: Eu tenho dor de cabeça. (Mwen gen doulè tèt).

Module 13: O Corpo Humano e a Saúde (Kò Moun ak Sante)

Objektif: Idantifye pati nan kò moun, eksprime doulè oswa malèz, epi konprann enstriksyon medikal debaz yo.

1. Partes do Corpo (Pati nan Kò a)

Pòtigè                                                                                                           Pwononsyasyon                                                                                                                Kreyòl 

Cabeça                                                                           Ka-bé-sa                                                                                        Tèt 

Olhos                                                                             O-lyous                                                                                            Je 

Ouvidos                                                                         Ow-vi-dous                                                                                      Zòrèy 

Boca                                                                               Bo-ka                                                                                               Bouch 

Pescoço                                                                      Pes-ko-sou                                                                                          Kou 

Ombros                                                                         Om-blous                                                                                            Epòl

Braços                                                                            Bla-sous                                                                                            Bra 

Mãos                                                                              Man-ons                                                                                             Men 

Coração                                                                         Ko-ra-san-on                                                                                      Kè

Estômago                                                                    Es-tou-ma-gou                                                                               Lestomak 

Pernas                                                                            Pèr-nas                                                                                             Janm 

Pés                                                                                 Pès                                                                                                     Pye 

2. Sintomas e Problemas de Saúde (Sintòm ak Maladi)

Nan Pòtigè, pou di "mwen gen doulè", nou itilize ekspresyon "Dor de..." (Doulè nan...).

Pòtigè                                                          Pwononsyasyon                                                  Kreyòl

Dor de cabeça                                                                  Dor dji ka-bé-sa                                                                    Mal tèt

Dor de estômago                                                             Dor dji es-tou-ma-gou                                               Mal vant / lestomak  

Febre                                                                                 Fé-bli                                                                                     Lafyèv 

Gripe                                                                                 Gli-pi                                                                                      Grip

Tosse                                                                                Tò-si                                                                                       Tous 

Cansado / a                                                                  Kan-sa-dou / da                                                                         Fatige

3. Na Consulta Médica (Konvèsasyon kay Doktè)

Men yon dyalòg ant yon Doktè (D) ak yon Pasyan (P):

D: Bom dia! O que você está sentindo? (Bon dji-a! Ou ké vo-sé es-ta sen-tchin-dou?) Bonjou! Kisa ou santi w genyen?

P: Eu estou com muita dor de cabeça e febre. (Ew es-tov kon mou-i-ta dor dji ka-bé-sa i fé-bri.) Mwen gen yon gwo mal tèt ak lafyèv.

D: Desde quando você está assim? (Dji-zi kwan-dou vo-sé es-ta a-sin?) Depi konbe tan ou konsa?

P: Desde ontem à noite. Eu também estou muito cansado. (Dji-zi on-ten a noy-tchi. Ew tan-ben es-tov mou-i-tou kan-sa-dou.) Depi ayè oswa. Mwen fatige anpil tou.

D: Vou receitar um remédio. Descanse muito. (Vow ré-sey-tar on ré-mè-dji-ou. Des-kan-si mou-i-tou.) Mwen pral ba ou yon medikaman. Repoze anpil.

4. Exercício de "Reposta por Grau" (Metòd IBI)

Reponn kesyon sa yo nan 3 tan diferan pou pratik:

• Presente: Como você se sente hoje? (Eu me sinto bem / Eu estou doente).

• Passado: Como você se sentiu ontem? (Eu me senti mal / Eu tive febre).

• Futuro: O que você vai fazer para melhorar? (Eu vou tomar um remédio / Eu vou descansar).

5. Mission Pratique

Mande etidyan an fè yon lis 3 pati nan kò a ki pi enpòtan pou yon atlèt (pa egzanp yon jwè foutbòl) an Pòtigè.

💡 PAWÒL PWOFESÈ A: "O corpo é o templo da alma, e a saúde é a riqueza que ninguém pode roubar. (Kò a se tanp nanm nan, epi sante se richès pèsonn pa ka vòlè). Nan IBI, nou ba ou mo yo pou w ka pran swen tèt ou ak kominike bezwen w, paske yon lespri fò bezwen yon kò ki an sante."

Dekri kote w rete ak tout detay:

• Cômodos: Quarto, sala, cozinha, banheiro. (Chanm, salon, kizin, twalèt).

• Móveis: Cama, sofá, geladeira, mesa. (Kabann, sofa, frijidè, tab).

Module 14: Casa, Apartamento e Mobília (Lojman ak Mèb)

Objektif: Idantifye diferan pati nan yon kay oswa apatman, konnen non mèb yo, epi kapab dekri kote w rete a an detay.

1. Partes da Casa (Pati nan kay la)

Pòtigè                                                                            Pwononsyasyon                                                                            Kreyòl 

Quarto                                                                        Kwal-tou                                                                            Chanm (pou dòmi) 

Sala de estar                                                             Sa-la dji es-tal                                                                           Salon 

Cozinha                                                                     Ko-zi-nya                                                                                   Kizin 

Banheiro                                                                   Ba-nyey-rou                                                                               Twalèt

Varanda                                                                    Va-ran-da                                                                               Galri / Balkon

Garagem                                                                  Ga-ra-jen                                                                                     Garaj 

Quintal                                                                     Kin-tawl                                                                                    Kou / Jaden  

2. Mobília e Eletrodomésticos (Mèb ak Aparèy) 

Pòtigè                                                          Pwononsyasyon                                               Kreyòl

Cama                                                                                      Ka-ma                                                                              Kabann 

Sofá                                                                                        So-fa                                                                                Sofa 

Mesa                                                                                       Mé-za                                                                               Tab 

Cadeira                                                                                   Ka-dey-la                                                                         Chèz

Geladeira                                                                               Jè-la-dey-la                                                                       Frijidè  

Fogão                                                                                     Fo-gan-on                                                                    Fou / Recho

Armário                                                                                  Ar-ma-ri-ou                                                                 Plaka / Amwa 

Televisão                                                                               Té-lé-vi-zan-on                                                                 Televizyon

3. Descrevendo seu Lar (Konvèsasyon ak Deskripsyon)

Men kijan yon etidyan IBI ka dekri apatman li:

Jean: Eu moro em um apartamento pequeno, mas muito bonito. (Ew mo-rou en on a-par-ta-men-tou pé-ké-nou, mas mou-i-tou bo-ni-tou.) Mwen rete nan yon apatman ki piti, men li bèl anpil.

Ricardo: Quantos quartos tem o seu apartamento? (Kwan-tous kwar-tous ten ou sé-ou a-par-ta-men-tou?) Konbe chanm apatman w lan genyen?

Jean: Tem dois quartos, uma sala e uma cozinha moderna. Na sala, tem um sofá azul e uma televisão grande. (Ten do-is kwar-tous, ou-ma sa-la i ou-ma ko-zi-nya mo-dèr-na. Na sa-la, ten on so-fa a-zowl i ou-ma té-lé-vi-zan-on gran-dji.) Li gen de chanm, yon salon ak yon kizin modèn. Nan salon an, gen yon sofa ble ak yon gwo televizyon.

4. Exercício de "Reposta por Grau" (Metòd IBI)

Pratike chanjman vèb Morar (Rete/Viv) ak Comprar (Achte):

• Presente: Onde você mora hoje? (Eu moro em uma casa com jardim).

• Passado: Onde você morou no ano passado? (Eu morei em um apartamento no centro).

• Futuro: O que você vai comprar para sua casa nova? (Eu vou comprar uma geladeira nova).

5. Mission Pratique

Fè yon ti lis 3 mèb ki pi enpòtan nan yon "Cozinha" an Pòtigè.

💡 PAWÒL PWOFESÈ A: "A nossa casa é o reflexo da nossa organização interna. (Kay nou se reflè òganizasyon anndan nou). Nan IBI, nou pa sèlman aprann ou dekri mi ki bò kote w yo, nou ba ou vokabilè pou w bati yon fwaye kote konesans ak siksè ap viv tout tan."

Domésticos: Cachorro, gato.

Selvagens: Leão, tigre, jacaré (kayiman).

Aves e Peixes: (Zwazo ak Pwason).

Module 15: O Mundo Animal (Tout kalite Bèt)

Objektif: Idantifye bèt yo pa kategori (domestik, sovaj, zwazo, pwason) epi kapab dekri karakteristik yo oswa kote yo rete.

1. Animais de Estimação (Bèt kay / Domestik)

Pòtigè                                                                                  Pwononsyasyon                                                                        Kreyòl 

Cachorro                                                                             Ka-cho-hou                                                                          Chen

Gato                                                                                    Ga-tou                                                                                  Chat  

Pássaro                                                                              Pa-sa-lou                                                                              Zwazo

Peixe                                                                                  Pey-chi                                                                                  Pwason 

Coelho                                                                               Ko-é-lyou                                                                               Lapen 

2. Animais Selvagens e da Fazenda (Bèt sovaj ak Bèt fèm)  

Pòtigè                                                        Pwononsyasyon                                             Kreyòl

Leão                                                                                 Lé-an-on                                                                              Lyon  

Tigre                                                                                Tchi-gri                                                                                  Tig 

Elefante                                                                           É-lé-fan-tchi                                                                          Elefan 

Macaco                                                                            Ma-ka-kou                                                                       Sipen / Makak 

Cobra                                                                               Ko-bla                                                                                   Sèpan

Cavalo                                                                              Ka-va-lou                                                                              Chwal  

Vaca                                                                                 Va-ka                                                                                     Bef (Vach) 

Galinha                                                                            Ga-li-nya                                                                                Poul 

3. Categorias e Habitats (Kategori ak kote yo rete)

• Mamíferos (Ma-mi-fé-rous) – Mamifè

• Répteis (Rèp-te-is) – Ranpe

• Aves (A-vis) – Vola-til / Zwazo

• Floresta (Flo-rès-ta) – Forè / Bwa

• Oceano (O-sé-a-nou) – Oseyan

4. Diálogo : "No Zoológico" (Nan Zou)

Men yon konvèsasyon ant de zanmi k ap gade bèt:

Ana: Olha aquele leão! Ele é muito grande e forte. (O-lya a-ké-li lé-an-on! É-li é mou-i-tou gran-dji i fòr-tchi.) Gade lyon sa a! Li trè gwo epi li fò.

Beto: Sim! E ali tem um macaco comendo banana. Ele é muito engraçado. (Sin! i a-li ten on ma-ka-kou ko-men-dou ba-na-na. É-li é mou-i-tou en-gra-sa-dou.) Wi! Epi lòt bò a gen yon makak k ap manje fig. Li trè komik.

Ana: Você tem algum animal de estimação em casa? (Vo-sé ten aw-gon a-ni-maw dji es-tchi-ma-san-on en ka-za?) Èske ou gen yon bèt kay lakay ou?

Beto: Eu tenho um cachorro chamado Rex. Ele é meu melhor amigo. (Ew té-nyou on ka-cho-hou cha-ma-dou Rex. É-li é mew mé-lyor a-mi-gou.) Mwen gen yon chen ki rele Rex. Li se pi bon zanmi m.

5. Exercício de "Resposta por Grau" (Metòd IBI)

Pratike ak vèb Ter (Genyen) ak Ver (Wè):

• Presente: Qual animal você vê na fazenda? (Eu vejo uma vaca e um cavalo).

• Passado: Qual animal você viu no zoológico ontem? (Eu vi um tigre e um elefante).

• Futuro: Você vai ter um gato no futuro? (Não, eu vou ter um pássaro).

6. Mission Pratique

Ki bèt ou prefere ant yon "Gato" ak yon "Cachorro"? Ekri yon fraz an Pòtigè pou di poukisa (sèvi ak adjektif nan Modil 8 la, tankou: bonito, grande, pequeno).

💡 PAWÒL PWOFESÈ A: "A natureza fala, mas apenas aqueles que sabem ouvir compreendem sua linguagem. (Lanati ap pale, men se sèlman moun ki konn koute ki konprann langaj li). Nan IBI, nou ba ou mo yo pou w konprann lavi ki bò kote w, paske chak bèt, chak plant, gen yon istwa pou l rakonte moun ki gen konesans."

Roupas: Camisa, calça, vestido, sapatos. (Chemiz, pantalon, wòb, soulye).

Acessórios: Relógio, óculos, chapéu. (Mont, linèt, chapo).

Module 16: Vestuário e Estilo (Rad ak Aparans)

Objektif: Idantifye diferan kalite rad, konnen non koulè yo, epi kapab dekri style yon moun oswa fè makèt pou rad.

1. As Roupas (Rad yo)

Pòtigè                                                                          Pwononsyasyon                                                                              Kreyòl

Camisa                                                                      Ka-mi-za                                                                                      Chemiz

Camiseta                                                                   Ka-mi-zé-ta                                                                              Mayo (T-shirt)

Calça                                                                         Kaw-sa                                                                                     Pantalon  

Vestido                                                                      Ves-tchi-dou                                                                             Wòb  

Saia                                                                           Say-a                                                                                        Jip 

Casaco                                                                      Ka-za-kou                                                                                Jakèt / Manto

Sapatos                                                                    Sa-pa-tous                                                                                Soulye  

Tênis                                                                        Tê-nis                                                                                   Tenis / Sneakers  

Meias                                                                        Mey-as                                                                                      Chosèt 

2. As Cores (Koulè yo) 

Pòtigè                                                                             Pwononsyasyon                                                                             Kreyòl 

Branco / a                                                                  Blan-kou / ka                                                                                 Blan 

Preto / a                                                                     Plé-tou / ta                                                                                     Nwa 

Vermelho / a                                                              Vel-mé-lyou / lya                                                                            Wouj 

Azul                                                                            A-zowl                                                                                            Ble 

Verde                                                                          Vèl-dji                                                                                             Vèt

Amarelo / a                                                                A-ma-lé-lou / la                                                                              Jòn 

Cinza                                                                          Sin-za                                                                                            Gri 

3. Diálogo: "Comprando Roupas" (Achte Rad)

Vendedor: Bom dia! Posso ajudar? (Bon dji-a! Pò-sou a-jou-dar?) Bonjou! Mwen ka ede w?

Cliente: Sim, eu procuro uma camisa azul e uma calça preta. (Sin, ew pro-kou-rou ou-ma ka-mi-za a-zowl i ou-ma kaw-sa pré-ta.) Wi, m ap chèche yon chemiz ble ak yon pantalon nwa.

Vendedor: Qual é o seu tamanho? (Kwal é ou sé-ou ta-ma-nyou?) Ki gwosè w (size)?

Cliente: Meu tamanho é "M". Posso provar? (Mew ta-ma-nyou é é-mi. Pò-sou pro-var?) Gwosè mwen se "M". Mwen ka eseye l?

Vendedor: Com certeza! O provador é ali. (Kon ser-té-za! Ou pro-va-dor é a-li.) Se sèten! Kabin pou eseye a lòt bò a.

4. Exercício de "Resposta por Grau" (Metòd IBI)

Pratike ak vèb Vestir (Mete rad) ak Comprar (Achte):

• Presente: O que você veste hoje? (Eu visto uma camiseta branca e jeans).

• Passado: O que você vestiu na festa ontem? (Eu vesti um vestido elegante / um terno).

• Futuro: O que você vai comprar no shopping? (Eu vou comprar um par de tênis novos).

5. Mission Pratique

Ekri nan 2 fraz an Pòtigè ki rad ou mete kounye a epi ki koulè yo ye. Egzanp: "Eu visto uma camisa verde e calça azul."

💡 PAWÒL PWOFESÈ A: "A roupa não faz o homem, mas o conhecimento veste a mente com autoridade. (Rad pa fè moun, men konesans abiye lespri w ak otorite). Nan IBI, nou ba ou mo pou w dekri style ou, men se entèlijans ou k ap toujou pi bèl akseswa ou genyen."

Locais: Fábrica, escritório, hospital, escola. (Faktori, biwo, lopital, lekòl).

Equipamentos: Computador, ferramentas. (Odinatè, zouti).

Module 17: Lugares de Trabalho e Indústria (Lavi Pwofesyonèl)

Objektif: Idantifye diferan kote moun travay, konnen non zouti ak ekipman pwofesyonèl yo, epi kapab dekri fonksyon ou nan yon konpayi.

1. Locais de Trabalho (Kote moun travay)

Pòtigè                                                                            Pwononsyasyon                                                                           Kreyòl 

Escritório                                                                   Es-kli-tò-li-ou                                                                             Biwo 

Fábrica                                                                       Fa-bli-ka                                                                              Faktori / Izinn 

Hospital                                                                     Os-pi-tawl                                                                                   Lopital

Escola                                                                        Es-kò-la                                                                                      Lekòl 

Loja                                                                            Lo-ja                                                                                   Boutik / Magazen 

Obra / Construção                                        O-bla / Kon-slrou-san-on                                                        Chantye / Konstruksyon

Fazenda                                                                     Fa-zen-da                                                                                 Fèm / Bitasyon

2. Equipamentos e Ferramentas (Ekipman ak Zouti)    

Pòtigè                                                           Pwononsyasyon                                              Kreyòl

Computador                                                                     Kon-pou-ta-dor                                                                       Odinatè

Telefone                                                                            Té-lé-fò-ni                                                                               Telefòn  

Impressora                                                                        Im-plé-sò-la                                                                           Imprimant 

Martelo                                                                               Mar-té-lou                                                                              Mato  

Chave de fenda                                                                 Cha-vi dji fen-da                                                                    Tournevis

Máquina                                                                             Ma-ki-na                                                                          Machin / Aparèy

Uniforme                                                                           Ou-ni-fòl-mi                                                                              Inifòm   

3. Diálogo : "No Trabalho" (Nan Travay)

Chefe: João, você já terminou o relatório no computador? (João, vo-sé ja ter-mi-nou ou ré-la-tò-ri-ou nou kon-pou-ta-dor?) João, èske ou deja fini rapò a sou odinatè a?

João: Ainda não, chefe. A impressora está com problema. (A-in-da nan-on, ché-fi. A im-pré-sò-ra es-ta kon pro-blé-ma.) Poko, chèf. Imprimant lan gen pwoblèm.

Chefe: Entendido. Depois, você precisa ir à fábrica verificar as máquinas. (En-ten-dji-dou. Dé-poy-is, vo-sé pré-si-za ir a fa-bri-ka vé-ri-fi-kar as ma-ki-nas.) Mwen konprann. Apre sa, ou bezwen ale nan faktori a pou verifye machin yo.

João: Com certeza! Eu vou levar minhas ferramentas. (Kon ser-té-za! Ew vow lé-var mi-nyas fe-ha-men-tas.) Se sèten! Mwen pral pote zouti m yo.

4. Exercício de "Resposta por Grau" (Metòd IBI)

Pratike ak vèb Trabalhar (Travay) ak Consertar (Repare):

• Presente: Onde você trabalha hoje? (Eu trabalho em um escritório moderno).

• Passado: O que você consertou ontem? (Eu consertei o computador da loja).

• Futuro: Onde você vai trabalhar no próximo ano? (Eu vou trabalhar em uma grande indústria).

5. Mission Pratique

Ki zouti oswa ekipman ou itilize plis nan travay ou oswa nan etid ou? Ekri non li an Pòtigè ak kote ou itilize li. Egzanp: "Eu uso o computador no escritório."

💡 PAWÒL PWOFESÈ A: "O trabalho dignifica o homem, mas a competência abre as portas do sucesso. (Travay bay moun diyite, men konpetans ouvri pòt siksè). Nan IBI, nou ba ou vokabilè pwofesyonèl la pou w ka briye nan nenpòt endistri, soti nan biwo rive nan faktori."

Esportes: Futebol, basquete, natação.

Entretenimento: Cinema, teatro, shopping.

Module 18: Lazer, Esporte e Cultura (Lavi Sosyal ak Divètisman)

Objektif: Idantifye aktivite lwazi yo, pale de espò (sitou foutbòl), konnen kote moun ale pou yo divèti yo, epi kapab eksprime preferans kiltirèl yo.

1. Atividades de Lazer (Aktivite Divètisman)

Pòtigè                                                                             Pwononsyasyon                                                                           Kreyòl 

Jogar futebol                                                          Jo-gal fou-tchi-bòl                                                                      Jwe foutbòl

Ir ao cinema                                                            Ir aw si-né-ma                                                                        Ale nan sinema 

Ouvir música                                                          Ow-vir mou-zi-ka                                                                         Koute mizik 

Dançar                                                                     Dan-sar                                                                                       Danse 

Ir à praia                                                                  Ir a pla-ya                                                                                    Ale nan plaj 

Assistir TV                                                              A-sis-tchir té-vé                                                                        Gade televizyon 

Ler um livro                                                            Lél on li-vrou                                                                                Li yon liv 

2. Esportes e Lugares (Espò ak Kote)  

Pòtigè                                                         Pwononsyasyon                                                 Kreyòl 

Estádio                                                                             Es-ta-dji-ou                                                                                Estad

Academia                                                                         A-ka-dé-mi-a                                                                          Jm (Gym)

Basquete                                                                          Bas-kè-tchi                                                                             Baskètbòl   

Natação                                                                            Na-ta-san-on                                                                   Natasyon (Naje)

Vôlei                                                                                  Vô-ley                                                                                        Voleybòl  

Teatro                                                                               Té-a-trou                                                                                      Téat 

Shopping                                                                         Chò-pin                                                                               Sant komèsyal 

3. Diálogo : "Planos para o Fim de Semana" (Plan pou wikenn)

Paulo: Oi Maria! O que você vai fazer no sábado? (Oy Ma-ria! Ou ké vo-sé vai fa-zér nou sa-ba-dou?) Alo Maria! Kisa ou pral fè samdi?

Maria: Eu vou à academia de manhã e depois vou ao cinema. E você? (Ew vow a a-ka-dé-mi-a dji ma-nyan i dé-poy-is vow aw si-né-ma. I vo-sé?) Mwen pral nan jm nan maten epi apre m pral nan sinema. Epi ou menm?

Paulo: Eu vou ao estádio assistir ao jogo de futebol. Meu time vai jogar! (Ew vow aw es-ta-dji-ou a-sis-tchir aw jo-gou dji fou-tchi-bòl. Mew tchi-mi vai jo-gar!) Mwen pral nan estad pou m gade match foutbòl la. Ekip mwen an pral jwe!

Maria: Que legal! Eu também gosto de futebol, mas prefiro dançar. (Ké lé-gawl! Ew tan-ben gous-tou dji fou-tchi-bòl, mas pré-fi-rou dan-sar.) Sa bèl! Mwen renmen foutbòl tou, men mwen pito danse.

4. Exercício de "Resposta por Grau" (Metòd IBI)

Pratike ak vèb Jogar (Jwe) ak Assistir (Gade/Asiste):

• Presente: Qual esporte você joga? (Eu jogo basquete com meus amigos).

• Passado: O que você assistiu na TV ontem? (Eu assisti um filme de ação muito bom).

• Futuro: Onde você vai no próximo domingo? (Eu vou à praia com minha família).

5. Mission Pratique

Ki aktivite lwazi ou prefere nan wikenn: "Ir ao cinema" oubyen "Ir à praia"? Ekri yon fraz an Pòtigè pou di poukisa.

💡 PAWÒL PWOFESÈ A: "A cultura é o que nos torna humanos, e o lazer é o combustível para a mente. (Kilti se sa ki fè nou moun, epi divètisman se gaz pou lespri nou). Nan IBI, nou pa sèlman anseye w travay, nou ba ou mo pou w jwi lavi a, paske siksè san kè kontan se yon paj ki vid."

Estações: Primavera, verão, outono, inverno. (Prentan, lete, lotòn, livè).

Tempo: Chuva, sol, calor, frio. (Lapli, solèy, chalè, fredi).

Module 19: Clima, Estações e Natureza (Tan ak Lanati)

Objektif: Kapab dekri tanperati a, konnen kat sezon yo, epi itilize vokabilè ki gen rapò ak anviwonman ak lanati.

1. As Quatro Estações (Kat Sezon yo) 

Pòtigè                                                  Pwononsyasyon                                                     Kreyòl

Primavera                                                               Pri-ma-vè-ra                                                                                  Prentan 

Verão                                                                      Vé-lan-on                                                                                    Lete (Chalè)

Outono                                                                   Ow-to-nou                                                                                         Lotòn 

Inverno                                                                   In-vèl-nou                                                                                       Livè (Fredi)   

2. O Tempo e a Temperatura (Tan ak Tanperati) 

Pòtigè                                                          Pwononsyasyon                                                   Kreyòl 

Sol                                                                                              Sòwl                                                                                    Solèy 

Chuva                                                                                    Chou-va                                                                                   Lapli 

Vento                                                                                     Ven-tou                                                                                     Van 

Nuvem                                                                                   Nou-ven                                                                                    Nyaj 

Calor                                                                                      Ka-lòr                                                                                       Chalè 

Frio                                                                                        Fri-ou                                                                                        Fredi 

Está ensolarado                                                        Es-ta en-so-la-ra-dou                                                                      Li fè solèy 

Está chovendo                                                          Es-ta cho-ven-dou                                                                          L ap fè lapli

3. Diálogo : "Previsão do Tempo" (Previzyon Meteyo)

Lucas: Como está o tempo hoje em São Paulo? (Ko-mou es-ta ou ten-pou ho-ji en San-on Paw-lou?) Kijan tan an ye jodi a nan São Paulo?

Carla: Hoje está muito frio e tem muitas nuvens. Acho que vai chover. (Ho-ji es-ta mou-i-tou fri-ou i ten mou-i-tas nou-vens. A-chou ké vai cho-vér.) Jodi a fè frèt anpil epi gen anpil nyaj. Mwen panse pral fè lapli.

Lucas: Que pena! No Rio de Janeiro está muito calor e faz muito sol. (Ké pé-na! Nou Ri-ou dji Ja-ney-rou es-ta mou-i-tou ka-lòr i fas mou-i-tou sòwl.) Sa tris! Nan Rio de Janeiro fè gwo chalè epi gen anpil solèy.

Carla: Que sorte! Eu prefere o verão para ir à praia. (Ké sòl-tchi! Ew plé-fè-li ou vé-lan-on pa-la il a pla-ya.) Ala chans! Mwen pito lete pou m al nan plaj.

4. Exercício de "Resposta por Grau" (Metòd IBI)

Pratike ak vèb Fazer (Fè) ak Estar (Ye/Kote):

• Presente: Como está o tempo agora? (Está fazendo muito sol e calor).

• Passado: Como estava o tempo ontem? (Estava chovendo muito à tarde).

• Futuro: Como vai estar o tempo amanhã? (Amanhã vai fazer frio no sul).

5. Mission Pratique

Ki sezon ou pi renmen: "Verão" oubyen "Inverno"? Ekri yon fraz an Pòtigè pou di kisa ou fè pandan sezon sa a. Egzanp: "No verão, eu vou à praia com meus amigos."

💡 PAWÒL PWOFESÈ A: "O tempo muda, mas o conhecimento é a árvore que permanece firme em qualquer estação. (Tan an chanje, men konesans se pyebwa ki rete djanm nan nenpòt sezon). Nan IBI, nou prepare w pou w briye anba solèy siksè a, menm jan nou ba w zouti pou w mache tèt wo anba lapli difikilte yo."

Pran tout ti fason moun pale nan lari Brezil pou etidyan an pa paret twò "liv". 

Module 20: Expressões Idiomáticas e Gírias (Ti Pawòl ak Jagon)

Objektif: Konprann epi itilize ekspresyon tipik brezilyen yo pou rann konvèsasyon an pi natirèl epi konekte pi byen ak kilti a.

1. As Gírias Mais Usadas (Jagon ki pi popilè)

Pòtigè                                                                              Pwononsyasyon                                                            Kreyòl (Sans li)

Cara                                                                              Ka-la                                                                                Nèg / Tip (Mek) 

Legal / Joia                                                                  Lé-gawl / Jò-ya                                                            Cool / Ok / An fòm 

Valeu!                                                                           Va-lé-ou                                                                             Mèsi! / Ok! 

Pois é                                                                           Poy-zè                                                                      Se sa menm / Wi vre

Beleza?                                                                        Bé-lé-za                                                 Tout bagay an fòm? (Sa k ap fèt?) 

Dar um jeito                                                                 Dal on jey-tou                                            Jwenn yon solisyon / Degaje n

2. Expressões Idiomáticas (Ekspresyon Idyomatik)

Ekspresyon sa yo pa tradui mo pou mo, se sans yo ki konte:

• Estar nem aí (Es-tar nen a-i) – Mwen pa nan sa / Sa pa gade m.

• Pisar na bola (Pi-zar na bò-la) – Fè yon erè / Desevwa yon moun.

• Bater um papo (Ba-tchir on pa-pou) – Fè yon ti koze / Chita pale.

• Mão de vaca (Man-on dji va-ka) – Chich / Grate men.

3. Grande Conversação "Nativa" (Konvèsasyon Natif)

Men yon dyalòg ant de zanmi, Pedro (P) ak Marcos (M), kote y ap sèvi ak tout sa yo te aprann yo:

P: Fala, cara! Beleza? (Fa-la, ka-ra! Bé-lé-za?) Wap pale, nèg! Tout bagay an fòm?

M: Tudo joia, Pedro! Pois é, eu estava estudando na IBI agora mesmo. (Tou-dou jò-ya, Pedro! Poy-zè, ew es-ta-va es-tou-dan-dou na IBI a-go-ra mez-mou.) Tout bagay an fòm, Pedro! Se sa menm, mwen t ap etidye nan IBI kounye a la.

P: Que legal! Vamos bater um papo e tomar um café? (Ké lé-gawl! Va-mous ba-tchir on pa-pou i tou-mar on ka-fè?) Sa bèl! Ann al fè yon ti koze epi bwè yon kafe?

M: Valeu pelo convite, mas eu preciso dar um jeito no meu carro hoje. (Va-lé-ou pé-lou kon-vi-tchi, mas ew pré-si-zou dar on jey-tou nou mew ka-hou ho-ji.) Mèsi pou envitasyon an, men mwen bezwen degaje m repare machin mwen an jodi a.

P: Sem problemas. A gente se vê depois! (Sen pro-blé-mas. A jèn-tchi si vê dé-poy-is!) Pa gen pwoblèm. N a wè pita!

4. Exercício de "Resposta por Grau" Final (Metòd IBI)

Pratike ak vèb Estar ak Falar:

• Presente: Como você está hoje? (Eu estou beleza / Tudo joia).

• Passado: O que você falou com seu amigo ontem? (Eu bati um papo com ele sobre a IBI).

• Futuro: O que você vai fazer para resolver seu problema? (Eu vou dar um jeito amanhã).

5. Mission Pratique Finale (Nível Intermediário)

Ekri yon ti paragraf 5 liy kote w ap itilize omwen 2 gírias (jagon) pou w di kisa w panse de kou Pòtigè w ap swiv la nan IBI-Akademi.

💡 PAWÒL PWOFESÈ A: "A língua é a chave que abre a alma de um povo. (Lang lan se kle ki ouvri nanm yon pèp). Jodi a, ou pa sèlman fini nivo entèmedyè a, ou vin tounen yon sitwayen nan lang Pòtigè a. Nan IBI, nou pa sèlman anseye w gramè, nou ba ou kle pou w santi w lakay ou nenpòt kote yo pale lang sa a."