Kou: Elektrisite Batiman (ELEC-100)

MODIL 1: Baz ak Sekirite (Les Fondamentaux) (Nòt Pwofesè)

• Valè Modil sa a: 3 Kredi

• Objektif: Konprann kijan kouran fonksyone, konn sèvi ak zouti mezi yo, epi aplike règ sekirite pou evite aksidan sou chantye ya.

1.1. Triyang Pouvwa a (V, A, W)

Pou yon etidyan IBI konprann elektrisite, nou konpare l ak Dlo nan tiyo:

• Vòltaj (V - Tension): Se "Presyon" dlo a. An Ayiti, n ap travay sou 110V oswa 220V.

• Anperaj (A - Intensité): Se "Kantite" dlo k ap koule nan tiyo a (fil la). Se li ki fè fil chofe si l twòp.

• Watt (W - Puissance): Se "Travay" dlo a fè (limen yon anpoul, vire yon frijidè).

Fòmil IBI: $Watts = Volts \times Amperes$. Si yon aparèy ekri 1200W sou 120V, li bezwen yon fil ak yon brekè ki ka sipòte 10 Ampè ($1200 / 120 = 10$).

1.2. Kouran Altènatif (AC) vs Kouran Kontini (DC)

• AC (Alternative Current): Se kouran EDH oswa Inverter la bay nan priz yo. Li pi fò, li vwayaje lwen.

• DC (Direct Current): Se kouran ki nan Pil (Batteries) oswa Panno Solè yo. Li gen yon Pòl Pozitif (+) ak yon Negatif (-). Nan IBI, nou aprann yo pa janm melanje de sa yo san yon konvètisè.

1.3. Zouti Mezi a: Multimèt (Le Multimètre)

Yon elektrisyen san multimèt se yon avèg. Nou sèvi avè l pou:

• Verifye si gen kouran nan yon priz.

• Gade si yon fil koupe (Test de continuité).

• Verifye si Inverter la ap chaje pil yo byen.

1.4. Sekrè Sekirite IBI (L'Habilitation Électrique)

1. Koupe Kouran an: Anvan w manyen yon fil, toujou desann brekè a (Lockout/Tagout).

2. Règ yon sèl men: Si w oblije teste yon bagay ki anba kouran, toujou kenbe yon men nan pòch ou pou kouran an pa travèse kè w si w ta pran yon chòk.

3. Pa janm travay sou dlo: Dlo ak elektrisite se "maryaj lanmò".

📝 DEVWA POU ETIDYAN AN (POU SOUMÈT):

Tèm: Kalkile Konsomasyon yon Kay.

Sitiyasyon (Cas pratique):

Yon kliyan gen yon televizyon ki konsome 240 Watts epi li ploge l sou yon priz 120 Vòlt.

Travay ou:

Ekri yon ti rapò (10 a 15 liy) pou w reponn:

1. Konbe Ampè televizyon sa a ap rale sou liy lan? (Sèvi ak fòmil la: $A = W / V$).

2. Si kliyan an gen yon ti brekè 15 Ampè, konbe televizyon konsa li ka ploge sou menm sikwi a anvan brekè a sote?

3. Site de (2) ekipman sekirite (EPI) yon elektrisyen IBI dwe toujou genyen sou li.

4. Fòma: PDF, Tit: ELEC100_M1_Non_Etidyan.

💡 PAWÒL PWOFESÈ ALFRED:

"Nan IBI, nou pa anseye moun fè 'pon'. Nou anseye moun fè enstalasyon ki respekte nòm. Yon move koneksyon ka bati yon dife k ap detwi travay tout yon lavi. Elektrisite se sèvitè w si w konn kòmande l, men l ap mèt ou si w neglije l. Sekirite anvan pwofi, se sa k fè diferans ant yon 'bricoleur' ak yon teknisyen IBI."

[Gid Videyo Modil 1]: Gade videyo "Utiliser un multimètre en toute sécurité" kote n ap montre kijan pou n mezire vòltaj yon priz san nou pa pran chòk

Kou: Elektrisite Batiman (ELEC-100)

MODIL 2: Filaj ak Koulè (Câblage et Normes) (Nòt Pwofesè)

• Valè Modil sa a: 3 Kredi

• Objektif: Chwazi bon dimansyon fil (AWG), respekte kòd koulè entènasyonal yo, epi konprann wòl "Latè" (Ground) pou sekirite moun ak aparèy.

2.1. Dimansyon Fil (Le Calibre AWG)

Plis nimewo fil la piti, se plis fil la gwo (li ka pote plis kouran). Men nòm IBI ap swiv:

• Fil #14: Pou Limyè sèlman (Brekè 15A). Li piti, li fasil pou pase nan tiyo.

• Fil #12: Pou Priz nòmal (Brekè 20A). Se li ki pi itilize nan yon kay.

• Fil #10: Pou Gwo aparèy (Ponp dlo, Ti fou, Brekè 30A).

• Fil #8 oswa #6: Pou Liy prensipal (Main) oswa kouto lè (A/C central).

2.2. Kòd Koulè (Le Code de Couleurs)

Pou nenpòt elektrisyen ki pase apre w ka konprann sa w te fè a, nou pa melanje koulè:

• NWA oswa WOUJ (La Phase / Hot): Se li ki pote kouran an. Se sèl fil sa a nou koupe ak "Switch".

• BLANCH (Le Neutre): Li se chemen tounen kouran an. Li pa dwe janm gen vòltaj si tout bagay byen branche.

• VÈT oswa FIL NU (La Terre / Ground): Se "Sekirite" a. Si kouran chape nan yon aparèy, fil sa a mennen l nan tè a pou moun pa mouri.

2.3. Tiyo ak Bwat (Conduits et Boîtiers)

• Tiyo PVC (Orange/Grey): Pwoteje fil yo kont imidite ak rat k ap ronge.

• Règleman IBI: Pa janm mete plis pase 4 a 5 sikwi nan yon sèl tiyo pou fil yo pa chofe (Dérating).

2.4. Koneksyon "Solid" (Épissures)

Yon move koneksyon nan yon bwat se kòmansman yon dife.

• Toujou sèvi ak "Wire-nuts" (ti bouchon plastik) oswa fè soudi si sa nesesè.

• Fil yo dwe tòde ansanm byen sere (Twist) anvan w mete bouchon an.

📝 DEVWA POU ETIDYAN AN (POU SOUMÈT):

Tèm: Chwazi Bon "Venn" pou Kay la.

Sitiyasyon (Cas pratique): Yon kliyan vle w enstale yon Ponp Dlo ki rale 18 Ampè. Li te deja gen yon woulo fil #14 nan depo l, epi li mande w sèvi ak li pou w fè travay la pou l ka fè ekonomi.

Travay ou: Ekri yon ti konsèy pwofesyonèl (10 a 15 liy) pou w reponn:

1. Poukisa w ap di kliyan an NON, ou pa ka sèvi ak fil #14 la?

2. Ki dimansyon (Gaj) fil ou pral mande l achte a?

3. Si w jwenn yon fil Blanch ki gen kouran ladan l, kisa sa vle di nan yon enstalasyon ki mal fèt?

4. Fòma: PDF, Tit: ELEC100_M2_Non_Etidyan.

💡 PAWÒL PWOFESÈ ALFRED:

"Nan IBI, nou pa elektrisyen 'tapo-tapo'. Yon fil ki twò piti se yon bonm k ap tann yon jou pou l eksploze. Pa janm kite yon kliyan fòse w fè yon move travay paske l vle fè ekonomi sou fil. Ekonomi jodi a, se dlo nan je demen. Respekte gaj fil yo, se respekte lavi moun k ap viv nan kay la."

[Gid Videyo Modil 2]: Gade videyo "Comment faire une épissure parfaite et sécurisée" kote n ap montre kijan pou n tòde fil yo pou yo pa janm dekole.

Kou: Elektrisite Batiman (ELEC-100)

MODIL 4: Panèl Brekè ak Distribisyon (Le Tableau Électrique) (Nòt Pwofesè)

• Valè Modil sa a: 3 Kredi

• Objektif: Enstale yon panèl santral (Main Panel), chwazi bon brekè pou chak sikwi, epi fè yon distribisyon ki balanse ant 110V ak 220V.

4.1. Ki sa yon Brekè (Disjoncteur) ye?

Brekè a se "Gadyen" fil la. Si gen twòp kouran k ap pase (Overload) oswa si de (2) fil kwaze (Short Circuit), li "sote" (trip) pou l koupe kouran an anvan fil la pran dife.

• 15 Ampè: Pou sikwi limyè sèlman.

• 20 Ampè: Pou priz nòmal (kizin, chanm).

• 30 a 50 Ampè: Pou gwo chaj (Four, A/C, Ponp).

4.2. Estrikti Panèl la (Le Montage)

Yon bèl panèl IBI dwe gen twa (3) ba metal (Bus Bars):

1. Ba cho yo (Hot Bars): Kote brekè yo clipse a. Nan yon sistèm 220V, gen de (2) ba cho (L1 ak L2).

2. Ba Nit la (Neutral Bar): Kote tout fil blanch yo rasanble.

3. Ba Latè a (Ground Bar): Kote tout fil vèt oswa fil nu yo branche. Li dwe konekte ak yon Pikèt Latè (Ground Rod) ki plante fon nan tè a.

4.3. Balanse Chaj la (L'Équilibrage)

Si tout gwo aparèy yo sou yon sèl kote nan panèl la (L1), sa ka fè dèlko oswa transfo a soufri. Yon bon elektrisyen IBI separe chaj yo:

• Mete A/C a sou L1 ak L2 (Double pole breaker).

• Mete mwatye priz yo sou L1, lòt mwatye a sou L2.

4.4. Propreté ak Etikèt (Le Repérage)

Yon panèl pa dwe sanble ak yon "nich arenye".

• Fil yo dwe pase sou bò bwat la ak disiplin (Cable management).

• Chak brekè dwe gen yon etikèt ki di ki kote l kòmande: "Chanm 1", "Kizin", "Ponp dlo".

📝 DEVWA POU ETIDYAN AN (POU SOUMÈT):

Tèm: Òganize Sèvo Kay la.

Sitiyasyon (Cas pratique): Ou gen yon kliyan ki gen yon kay ak:

• 10 Limyè nan tout kay la.

• 1 Frijidè ak yon Mikrowèv nan kizin nan.

• 1 Kouto lè (A/C) nan chanm prensipal la.

Travay ou: Ekri yon ti plan distribisyon (15 a 20 liy) kote w ap di:

1. Konbe brekè w ap bezwen nan panèl la? (Separe limyè ak priz).

2. Ki anperaj (15A, 20A, oswa 30A) w ap mete pou chak?

3. Poukisa li enpòtan pou w konekte ba "Latè" a ak yon pikèt ki plante nan tè a?

4. Fòma: PDF, Tit: ELEC100_M4_Non_Etidyan.

💡 PAWÒL PWOFESÈ ALFRED:

"Lè w louvri yon panèl brekè, ou wè karaktè elektrisyen an. Si l mele tankou espageti, se yon moun k ap travay 'tapo-tapo'. Si l pwòp epi l byen make, se yon teknisyen IBI ki te la. Pa janm mete yon brekè ki twò gwo pou yon ti fil, paske se fil la k ap boule anvan brekè a sote. Sekirite se premye non nou."

[Gid Videyo Modil 4]: Gade videyo "Câbler un panneau électrique proprement" kote n ap montre kijan pou n pase fil yo bò bwat la pou travay la parèt pwofesyonèl.

Kou: Elektrisite Batiman (ELEC-100)

MODIL 5: Sistèm Sekou (Inverter et Solaire) (Nòt Pwofesè)

• Valè Modil sa a: 3 Kredi

• Objektif: Enstale yon envètè, konekte pil an seri oswa an paralèl, epi konprann baz yon enstalasyon solè (Panèl ak Chajè).

5.1. Ki sa yon Envètè (Inverter) ye?

Se yon aparèy ki fè yon travay majik:

• Li pran kouran DC (12V, 24V, oswa 48V) nan pil yo pou l tounen kouran AC (110V/220V) pou aparèy nan kay la.

• Li sèvi kòm "Chajè" tou pou l mete kouran nan pil yo lè EDH oswa yon dèlko ap mache.

5.2. Branchman Pil yo (Le Parc de Batteries)

Nan IBI, nou anseye de (2) fason pou konekte pil:

1. An Seri (Series): Pou moute Vòltaj la ($12V + 12V = 24V$). Nou konekte bò Pozitif (+) yon pil ak bò Negatif (-) lòt la.

2. An Paralèl (Parallel): Pou moute Amperaj la (Otonomi). Nou konekte (+) ak (+), epi (-) ak (-). Vòltaj la rete menm jan (12V).

Règleman IBI: Pa janm melanje vye pil ak pil nèf, paske vye a ap "touye" nèf la rapid.

5.3. Sistèm Solè a (Le Solaire)

• Panno Solè: Yo pran limyè solèy pou fè kouran DC.

• Controller (Chajè): Se "Polisye" k ap kontwole kouran panno yo ap voye nan pil yo pou yo pa "bouyi" (Surcharge).

• Sekrè IBI: Toujou mete panno yo nan direksyon Sid (South) ak yon ti pant 15 a 20 degre pou yo ka pran plis solèy posib nan mòn Ayiti yo.

5.5. Transfer Switch (Sekirite Piblik)

Ou pa dwe janm kite kouran Envètè a kwaze ak kouran EDH nan fil lari a.

• Nou sèvi ak yon Transfer Switch (Manyèl oswa Otomatik) pou separe de sous yo.

• Si yo kwaze, envètè a ap eksploze epi l ka boule transfòmatè nan zòn nan.

📝 DEVWA FINAL POU GRADYE (ELEC-100):

Tèm: Planifye yon Sistèm Solè IBI.

Sitiyasyon (Cas pratique):

Yon kliyan vle yon ti sistèm pou l ka limen 4 anpoul, 1 Televizyon, ak 1 Fanatik pandan tout nwit la (10 èdtan).

Travay ou:

Ekri yon ti plan teknisyen (20 a 30 liy) kote w ap di:

1. Konbe Watts tout aparèy sa yo ap konsome ansanm (Fè yon ti estimasyon)?

2. Èske w t ap rekòmande l konekte pil yo an Seri oswa an Paralèl pou l gen plis dire (Otonomi)?

3. Site twa (3) etap sekirite w ap swiv pou w pa pran chòk pandan w ap moute panno yo sou tèt kay la.

4. Sèman Elektrisyen an: Ekri: "Mwen pwomèt pou m pa janm fè 'pon' ki ka mete lavi kliyan m nan danje, epi mwen dwe toujou asire m gen yon bon 'Latè' nan chak sistèm mwen enstale."

5. Fòma: PDF, Tit: ELEC100_MODIL_FINAL_Non_Etidyan.

💡 PAWÒL PWOFESÈ ALFRED POU FEN KOU A:

"Jodi a, ou fin aprann kòman pou w kòmande elektrisite. Ou pa yon senp moun k ap 'mare fil' ankò, ou se yon teknisyen fòmasyon IBI. Travay ou se pote limyè kote ki gen fènwa, men fè l ak disiplin. Yon move koneksyon pil ka fè yon eksplozyon, yon move transfer switch ka boule yon kay. Toujou tcheke vòltaj ou anvan w limen switch la. Ale nan mond lan, fè limyè klere, epi toujou mete sekirite an premye!"

[Gid Videyo Modil 5]: Gade videyo "Installation d'un Inverter et de panneaux solaires" kote n ap montre kijan pou n kalkile konbe panno yon kay bezwen selon konsomasyon li.